أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: بۆ دڵنیابوون له ئهنجامی چالاكییهكانی ژمێریاریی و كارگێڕیی له رووی یاسایی و رێنماییه داراییه پهیڕهوكراوهكان، دیوان بۆی ههیه: 1-پشكنین و وردبینی مامهڵهكانی خهرجییهكان لهبارهی مووچهو دهرماڵهو پاداشتهوه بكات بۆ دڵنیابوون له چۆنیهتی خهرجكردنیان . 2-دڵنیابوون له نهبهزاندنی سنووری پشتیوانه داراییهكان له بودجهی پهسهندكراو. 3-دڵنیابوون له بهكارهێنانی دارایی گشتی بۆ ئهو مهبهستانهی كه بۆی تهرخانكراوه، ههروهها دڵنیابوون له بهفیڕۆ نهدان و دهست بڵاوی لهگهلأ ههڵسهنگاندنی سوودهكانی. 4-چاودێری و ههڵسهنگاندنی كارو چالاكیهكان بهپێی ماددهكانی ئهم یاسایه. دووهم: پشكنین وردبینی كردنی مامهڵهكانی خهمڵاندن و بهدهستهێنان و وهرگرتنی داهات بۆ دڵنیابوون له ههڵسوكهوته پهیڕهوكراوهكان و چۆنیهتی جێبهجێ كردنیان. سێیهم: پێشكهش كردنی كۆمهكی هونهریی له بوارهكانی ژمێریاریی و چاودێری و ههموو كاروبارێكی كارگێڕی و رێكخستن كه پهیوهندییان پێیهوه ههبێت. چوارهم: رێكخستنی خولی فێركاریی بۆ فهرمانبهرانی دیوان و دهزگا حكومیهكان بۆ بهرزكردنهوهی توانایان و دیوان بۆی ههیه بهپێی یاسا پهیڕهوكراوهكان دهرماڵهیان بۆ دابین بكات. پێنجهم: دیوان رای خۆی لهسهر خشتهو بهیاننامهو راپۆرته پهیوهندیدارهكان به ئهنجامی كارو چالاكی دارایی بۆ ئهو لایهنانه دهردهبڕێت كه لهژێر چاودێری دارایی دانراون لهگهلأ دهربڕینی راوبۆچوون لهبارهی شێوازی رێكخستنی بهپێی یاسا و رێسای ژمێریاریی پهیڕهوكراو، بۆ دڵنیابوون له ئاستی گونجاندنی لهگهلأ راستی و گونجاندنی لهگهلأ ناوهنده داراییهكان و ئهنجامهكانی. شهشهم: دهرخستنی بهڵگهكانی گهندهڵی و فێڵكردن و بهفیڕۆدان و خراپ بهكارهێنان وبێ توانایی له كاروباری وهرگرتن و خهرجكردن و بهكارهێنانی دارایی گشتی له ئهنجامی وردبینی و ههڵسهنگاندنی كارو چالاكی فهرمانگهكان. حهوتهم: لێكۆڵینهوه و ئاگاداركردنهوه لهو كاروبارانهی پهیوهندییان ههیه به لێهاتوویی بهدهستهێنان و خهرجكردن و بهكارهێنانی ماڵی گشتی وهك چۆن به فهرمی لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراقهوه داواكراوه. ههشتهم: بهدواداچوونی جێبهجێ كردنی یاساو رێنماییه دارایی و ژمێریارییه كار پێكڕاوهكان بۆ دڵنیابوون له جێبهجێ كردنی و شیاوی وگونجانی لهگهلأ ئهو پێشكهوتنه نوێیانهی له ههرێم ڕوویان داوهو سهرنج راكێشان بهرهو چۆنیهتی دهركهوتنی كورتهێنان و پێشكهشكردنی پێشنیازی پێویست به ههماههنگی لهگهلأ لایهنی پهیوهندیدار به مهبهستی پێشخستنی یا ههمواركردنی ئهو یاساو پێڕهو ورێنماییانه.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستان ـ عیراق، ئهركی دابین كردنی پارهی وهزارهت و ئیدارهكان به گوێرهی داهاتی دارایی بهر دهست، دهگرێته ئهستۆ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێت.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: سهندیكا به مهبهستی جێ بهجێ كردنی ئهم ئامانجانه كار دهكات: 1. وهستانی پزیشكان لهگهڵ گهلی كوردستان وپشتگیری كردنی حكومهتی ههرێم وپێڕۆی دیموكراتی وپتهوكردن وبهرهو چاكتربردنی فیدرالییهت. 2. بهرگری كردن له مافی پیشهیيی ڕهوای پزیشكان له ههرێمدا. 3. رێكخستنی بهشداربوونی پزیشكان له ژیانی كۆمهڵایهتیدا. 4. سهرپهرشتی كردنی پیشهیی لهبارهی پزیشكان و دهست دانه پیشهیان له عییادهی تایبهتی ونهخۆشخانه ئههلیهكان، تاكو كاری چهوتی وا نهكرێ كه لهگهڵ پیرۆزیی پیشهكه نهگونجێ. 5. چهسپاندنی مهرجهكانی كردنهوهی عییادهی تایبهتی و نههێشتنی ئهو بارانهی كه مهرجهكانیان لێ نایهته دی. 6. وهدهست هێنانی دهرفهتی كاركردن بۆ پزیشكانی دانیشتووی ههرێم. 7. رێكخستنی پهیوهندییهكانی پزیشكان لهگهڵ دهزگاكانی دهوڵهت ودهزگا حكومهتی وناحكومهتییهكان. 8. هاریكاری كردن لهگهڵ سهندیكا وكۆمهڵهی پیشهیی دیكه له ههرێم دا وله دهرهوهیدا، لهوانهی ئامانجهكانیان لهگهڵ ئامانجی سهندیكادا دهگونجێن. 9. بههێزكردنی پهیوهندی لهگهڵ پزیشكه كوردهكان و دۆستانی گهلی كورد له دهرهوهی ههرێم دا. 10. بهرزكردنهوهی ئاستی پیشهیی و زانستی و رۆشنبیريی ئهندامانی بۆ پێشخستنی پیشهكه و پاراستنی. 11. رای خۆی لهسهر ئهو پرۆژهی یاسا و پێرهوانهوه دهرببرێ كه پهیوهندی به پیشهی پزیشكی و رێككهوتننامه تهندروستییهكانهوه ههیه. 12. ههوڵ بدا كه ئاسوودهیی ژیانی ئهندامهكانی له كاتی نهخۆشی وپیری و وزهبونیدا دهسهبهر بكا. 13. ڕێساكانی دهستدانه پیشهكه رێك بخات و موراقهبهی جێ بهجێ كردنیان بكات.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهم لایهنانهی خوارهوه بهر چاودێری دارایی دهكهون: یهكهم: وهزارهت و كارگێڕییه حكومییهكان وئهو دهسته سهربهخۆیانهی كه به وهزارهتهكان نهلكاون لهگهلأ ئهو لایهنانهی كه بودجهی سهربهخۆ و پاشبهندیان ههیه. دووهم: ههموو ئهو سهندیكاو كۆمهڵهو یهكێتی و رێكخراوانهی كه حكومهت مۆڵهتی پێ داون. سێیهم: ههر لایهنێكی دی كه ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق بڕیار دهدات بخرێته ژێر حوكمی چاودێریهكهی لهلایهن چاودێری داراییهوه یاخود ئهوهی كه له یاساكانی دامهزراندنیدا هاتبێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: دهبێ ئهندام ئهم مهرجانهی لێ بێته دی: 1. له هاووڵاتییانی كوردستانی عێراق بێ یاخود لێی دابنیشێ. 2. به تاوانێكی ناسیاسی یا كهتنێكی ئابڕووبهر سزا نهدرابێ. 3. بڕوانامهیهكی ههبێ كه له بهكالۆریۆس یا هاوتای له پزیشكی دا كهمتر نهبێ.
ماددهی نۆزدهم
ماددهی نۆزدهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوندیدارهكان پێویسته حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: به مهبهستی جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه بۆ زامن كردنی ئهو رێكارانهی كه ئهنجامی كارهكانی چاودێری دارایی لێدهكهوێتهوه، سهرۆكی دیوان ئهم تایبهتمهندیی و دهستهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: یهكهم: لێكۆڵینهوه له سهرپێچییه داراییهكان و داوای پێشكهشكردنی ههر روون كردنهوهیهك یاخود زانیارییهك لهوهی كه دهزانێ ئهگهری ئاشكراكردنی سهرپێچییهكه لهسهر لێكۆڵینهوه كردن لهگهلی وهستاوه، چ جای كارمهندی فهرمانگه یا هی دی بێت. دووهم: دهست كێشانهوهی فهرمانبهر له كارهكهی ههركات سهلامهتی لێكۆڵینهوه و چاودێری پێویستی كرد یاخود له كاتی دهركهوتنی سهرپێچی یا تاوانێكی دارایی یان كارێكی پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه یاخود یاساو پێڕهو و رێنمایی دارایی پهیڕهوكراو بێ. سێیهم: سهرۆك بۆی ههیه داوا له وهزیری تایبهتمهند بكات سهرپێچیكهر (سهرپێچیهكی یاسایی)بنێرێت بۆ لیژنهی لێكۆڵینهوه كه له وهزارهتهكهی پێكدێت یاخود سزای كارگێڕیی بهسهردا بسهپێنرێت. چوارهم: سهرۆك بۆی ههیه لهو كێشانهی كه لێكۆڵینهوه یان تێدا كۆتایی هاتووه، داوا له وهزیری تایبهتمهند بكا فهرمانبهر ئهو زیانه بژمێرێت كه له ئهنجامی كهمتهرخهمی یاخود سهرپێچی كردنی یاساو پێڕهو و رێنماییه باوهكان به فهرمانگهكهی گهیاندووه. پێنجهم: داوا له وهزارهتی تایبهتمهند یان لایهنه پهیوهندیدارهكان بكرێت داوای مهدهنی بهو سهرپێچیه داراییانهو بهدواداچوونی له دادگای تایبهت تۆمار بكات، به مهرجێك دیوان زانیاری به لایهنی پهیوهندیدار لهبارهی ئهو سهرپێچییانهوه بدات له حاڵهتی جێبهجێ نهكردنی لهلایهن وهزارهتی تایبهتمهندهوه، ئهمه به سهرپێچییهكی دارایی لهسهر وهزارهتی پهیوهندیدار تۆماردهكرێ و سهرۆكی دیوان بۆی ههیه ئهمه به سهرۆكایهتی ئهنجومهنی نیشتمانی رابگهیهنێ. شهشهم: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه بههۆی داواكاری گشتییهوه داواكاری یاسایی لهسهر ئهنجامدهرانی تاوانی دارایی تۆماربكات ئهگهر وهزارهت دهستی بهو كاره نهكرد. حهوتهم: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه بانگهێشت یان میوانداریی ههر لایهنێك بكات كه سهر به چاودێری دیوان بێت بۆ ئامادهبوونی كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن لهو كاروبارانهی كه پهیوهستن پێیانهوه. ههشتهم: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه داوای فهرمانبهرانی دهوڵهت یاخود شارهزایان له كاتی پێویستدا بكات بهو شێوهیهی كه به پهسهندی دهزانێ بۆ بهشداریی پێكردنیان لهكاری چاودێری بۆی ههیه پاداشت و كرێیان بهرامبهر بهو خزمهتگوزارییانه به پێی یاساو رێنماییه پهیڕهو كراوهكان بۆ خهرج بكات.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: یهكهم:ئهنجومهن بۆی ههیه ئهم دهرماڵانهی خوارهوه به فهرمانبهرانی دیوان بدات: 1-دهرماڵهی چاودێری، رێژهكهی له 50% ی مووچهی فهرمانبهر رهت نهكات. 2-دهرماڵهی ترسناكی و ئهركی تایبهتی رێژهكهی له 75%ی مووچهی ئهو فهرمانبهرانه رهت ناكات كه كاری چاودێری و وردبینی دهكهن وله كاتی كارهكهیاندا تووشی مهترسی دهبن. 3-دهرماڵهی شوێنی جوگرافی، رێژهكهی له 30%ی مووچه رهت نهكات. 4-دهرماڵهی قهدهغهكردنی دهست دانه پیشه له پاش دهوامی فهرمی به مهرجێ رێژهكهی له 50%ی مووچه رهت نهكات. دووهم: ئهم دهرماڵانهی سهرهوهش پهیوهندیی بهو دهرماڵانهوه نییه كه به فهرمانبهرهكان بهشێوهی گشتی دهدرێن. سێیهم: ئهنجومهن بۆی ههیه پێشخستن (قدم) له ساڵێك تێنهپهڕێت لهههر پلهیهك بۆ مهبهستی سهرمووچهو بهرزكردنهوهی فهرمانبهرانی دیوان بدات كه توانایهكی بهرزیان ههیه یاخود ههوڵێكی له راده بهدهر دهدهن بهپێی ئهو رێنماییانهی كه بۆ ئهم مهبهسته دهری دهكات.
ماددهی بیستءدووهم:
ماددهی بیستءدووهم: ئهمانهی خوارهوه به ڕێنمایی وهزیر دیاری دهكرێن: یهكهم: پلهی ئیمام و مووچهو سهرمووچهی ساڵانهی و بهرزكردنهوهی. دووهم: ئهركهكانی ئیمام و بهرگ و نیشانهكانی.
ماددهی سی و شهشهم:
ماددهی سی و شهشهم: یهكهم: دوای دهرچوونی مهرسوومی ههرێمی به دامهزراندنی، ئهنجومهنی دادوهری ئهو دادگایه دیاری دهكات كه دادوهر تێیدا دهست بهكار دهبێت. دووهم: دادوهر دهست ناداته كارهكهی تاكو لهبهردهم سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی ئهم سوێندهی خوارهوه نهخوات: (سوێند دهخۆم به خودا كه دادپهروهرانه لهنێوان خهڵكدا دادوهری بكهم و یاساكان به ئهمانهت و دهست پاكی و بێ لایهنی پیاده$ بكهم)و سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریش ههمان سوێند لهبهردهم سهرۆكی ههرێم دهخوات. سێیهم: سهرۆك و ئهندامانی دادگاكانی پێداچوونهوه سوێند لهبهردهم سهرۆكی ههرێم دهخۆن.
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: دیوان مافی بینینی ههموو ئهو بهڵگهنامهو دۆسیهی مامهڵه ئاشكراو نهێنیانهی ههیه كه پهیوهندییان بهكاری داراییهوه ههبێ، جگه لهو بهڵگهنامانهی كه سهرۆكی ههرێم به ههماههنگی لهگهلأ سهرۆكی ئهنجومهنی نیشتمانی و سهرۆك وهزیران بهدهریان دهكات، به مهرجێك سهرۆكی دیوان ئاگادار بكرێ بۆ زانینی زانیاریی و دهربڕینی ڕای خۆی له بارهیهوه.
ماددهی سیازدهیهم:
ماددهی سیازدهیهم: دهستهی گشتی ژوور له گشت ئهو ئهندامانهی پێك دێ كه تهواوی ئابوونهی ساڵانهیان داوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: 1. تێپهر بوونی ئهو ماوانهی كه له ماددهی یهكهمدا هاتوون دهبنه قهرینه و به حوكمێك دادهنرێن بۆ مردنی بزربووهكهی كه ئهم یاسایه دهیگرێتهوه.2. ئهگهر ژنهكه بزر بووبێت بهڵگهی وهفاتنامهكهی به حوكم بۆ دهرچوو، ئهوا مێردهكهی بۆی نییه خوشكی ژنهكهی یا ئهوانهی ناتوانێ لهگهڵ هاوسهرهكهی خۆی كۆیان بكاتهوه بیهێنێ تاكو به تهواوی چارهنووسهكهی دیار دهكهوێت.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ئهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیان گرێتهوه له رهسمی دادی ورهسمی پوول و ئهو غهرامهیهی كه یاسا كارپێكراوهكان دهسنیشانیان كردووه دهبووردرێن.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: پێویسته وهزارهتی كاروباری شههید و ئهنفالكراوهكان رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنی.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم)ی كهمئهندام: ئهو پێشمهرگهیه كه له كاتی جێبهجێكردنی ئهركهكانی له پێناویدا تووشی كهمئهندامی ههمیشهیی بووهو رێی لێدهگری خزمهتگوزارییهكهی جێبهجێ بكات.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: یهكهم: ئیمام له(پێشمهرگه ـ زێرهڤان) دادهمهزرێ وپلهی خۆی پێدهدرێ وبهرزدهكرێتهوه وخانهنشین دهكرێ و بۆ خزمهت دهگهڕێنریتهوه و وازهێنانیشی به بڕیاری وهزیر لی قهبوولأ دهكرێ. دووهم: ههمان ئهوحوكمه یاساییانه ئیمام دهگرێتهوه كه بهسهر ئهفسهری هاوشێوهی له مووچه دا پیاده دهكرێت، مهگهر دهقێكی تایبهتی یاسا ههبێت.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی ( وهقائیعی كوردستان) جێبەجێ دەکرێ .