أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شازده:
ماددهی شازده: مهكتهبی تهنفیزی له مانه پێك دێت: 1-سهرۆك: مهرجی ئهوهیه خوێندنهوه و نووسین به باشی بزانێ و تهمهنیشی له (30)سی ساڵ كهمتر نهبێ. 2-شهشه ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ بهمهرجی خوێندنهوه و نووسین و باش بزانن و له بواری كشتوكاڵ و جوتیاریدا ئهزموون و شارهزاییان ههبێ و تهمهنیان له (25) بیست و پێنج ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم:زارهوهی (سهرۆكی ههرێم) شوێنی زاراوهی (سهرۆكی كۆمار) و زاراوهی (فهرمانی ههرێمی) شوێنی (فهرمانی كۆماری) دهگرنهوه له ههر شوێنێك له دهروازهی دووهمی یاسای ناوبراو هاتبن، بۆ ئهوهی حوكمهكانی له ههرێمی كوردستان جێبهجێ بكرێت.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: زهپت كردن 1-یهكێتی جوتیاران بۆی ههیه ههر ئهندامێكی خۆی، كه حاڵهتێ لهم حاڵهتانهی خوارهوه لهسهر ساغ بووه وه له ئهندامێتیی بخات: أ-ئهگهر جینایهتی یان جونحهیهكی ئابڕووبهر بكات. ب-ئهگهر ئههلییهتی له دهست بدات. ج-ئهگهر لهو ئهركانه لابدات كه پێرۆی ناوخۆی یهكێتی گشتی جوتیاران سهپاندوویهتی، سهرهرای ئهوهش كه به نووسراو ئاگادار كرابێتهوه كه ئهركی سهرشانی چییهو دهبێ بیكات. د-ئهگهر شهرتێ له شهرشرووتی ئهندامێتی له دهست بدات. 2-یاسای زهپتیی فرمانبهرانی دهوڵهت بهسهر ئهو فرمانبهرانهدا كه له یهكێتییهكهیدا كاردهكهن دهخرێتهكار.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانهی سهندیكا پێك دێت كه گشت ئهركێكی سهر شانیان به پێی ئهم یاسایه جێبهجێ كردووه و به باڵا ترین دهسهڵات له سهندیكا دادهنرێت و، ههر سێ ساڵ كۆبوونهوهیهكی ئاسایی له مانگی كانوونی دووهم دا به بڕیاری ئهنجومهن و بانگێشتی نهقیب كۆ دهبێتهوه بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ (ئیحتیات) بۆ پركردنهوهی ئهندامێتی ئهنجومهن و ئهندامێتی لیژنهی بهرزهفتی و، نیسابیش به ئامادهبوونی دوو لهسه ر سێی ئهندامانی دهستهی گشتی تهواو دهبێت و له كاتی تهواو نهبوونیشیدا دوای (15) پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم له ههمان كات و شوێن دا ههڵبژاردنهكه دهكرێت و نیسابیش به ئامادهبوونی سێ یهكی ئهندامان تهواو دهبێت و به پێچهوانهوهش، ئهنجومهنی پێشوو به بهردهوام بوو دادهنرێت له كارهكهی خۆیدا بۆ دهورهیهكی دیكه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: بڕگه (2)ی ماددهی (37) ههموار دهكرێ و وهك ئهمهی خوارهوهی لێ دێت بۆ ههر كۆلێژێكی تهقهنی یان بوَههر پهیمانگهیهكی تهقهنی یاریدهدهرێكی عهمید دادهمهزرێ به بڕیاری سهرۆكی ههیئهكهو لهسهر پێشنیازی ئهنجومهنی كۆلێژة تهقهنیةكة یان پهیمانگه تهقهنیهكه.
مادهی سێیهم:
مادهی سێیهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێـت كه پێچهوانه بێت لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم:ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه كاری پێدهكرێت وله رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان) بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: یاسای ژماره (43)ی ساڵی (1977)ی كۆمهڵه ههرهوهزییهكان، له ههرێمی كوردستانی عێراقدا له كار دهخرێ.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: ئهنجومهن ئهم كاره تایبهتیانهی خوارهوه دهكات: یهكهم: كار كردن له پێناوی بهدیهێنانی ئامانجهكانی سهندیكا. دووهم: پیشكهش كردنی پێشنیاز له بارهی ههموار كردنی یاسای سهندیكا . سێیهم: جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی. چوارهم: دامهزراندنی كارمهندی سهندیكا و دهست نیشان كردنی مووچهو بهرز كردنهوهیان. پێنجهم: تهماشا كردنی داواكاری هاتنه پاڵ سهندیكا و بڕیار دان لهسهر وهرگرتنی ئهندامان. شهشهم: دانانی ئهو ئهندامهی دهبێته نوێنهری سهندیكا له لیژنه رهسمی یهكان و ئهوانی تر له بارێكدا ئهگهر نهقیب نوێنهرایهتی نهكرد. حهوتهم: ناردنی ئهو كێشه و شكایهتانهی كه بۆی دێت بۆ لیژنه تایبهتییهكان. ههشتهم: بهشداری كردن له پێشكهش كرنی پێشنیاز لهبارهی یاسادانان و نخشه كێشان و بهرنامهی كشتوكاڵی له ههرێمدا. نۆیهم: پێكهوه نانی لقه لیژنه بۆ بهدی هێنانی مهبهستهكانی ئهم یاسایه. دهیهم: ئامادهكرنی بودجه و دانانی ژمێریاری یاسایی بۆ جێبهجێ كردنی وردهكاری ژمێریاری. یازدهم: بڕباردان لهسهر به موڵكردنی ماڵ و خانووبهره و قهبووڵ كردنی دیاری و بهخشش و مهرجهكانی به قهرزدان و پێشكهش كردنی یارمهتی دارایی له چوار چێوهی ئامانجهكانی سهندیكادا. دوازدهم: خۆئامادهكرن بۆ ههڵبژاردن. سێزدهم: یهكلاكردنهوه و بڕیاردان لهسهر وازهێنانی نهقیب و جێگرهكهی، یا ههر ئهندامێكی ئهنجومهن و لیژنه سهندیكاییهكانی یان هۆبهكانی، بهمرجێك ئهمه بخرێته بهر دهم دهستهی گشتی له یهكهم كۆبوونهوهیدا. چواردهم: مۆڵهتدانی دهستدانه پیشه. پازدهم: دامهزراندن و بهرێوهبردنی یانهكانی سهندیكا، به پێی یاسای كۆمهڵهكان. شازدهم: پێدانی ههندێ دهسهڵات به نهقیب یان لیژنهكانی هۆبهكان یان سهرۆكهكانی لقهكان.
ماددەی شەشەم
ماددەی شەشەم:موعامەلەكانی سەر لە نوێ تۆماركردنەوە كە بەپێی دەقەكانی ئەم بڕیارە تەسدیق كرابن و شەرت و شرووتی یاسایان بەجێ هێنابێ لە رەسمی تازەی تۆماركردنەوەی عیقاری عەفو دەكرێن.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: زنجیره (3) له ماددهی دوازدهههمی یاساكه ههمواردهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: 3- سهرۆك لقهكان.
پێنجهم
پێنجهم/ ئهم بڕیاره لهرۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی رهسمی دا جێ بهجێ دهكرێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: به مهبهستی ئهوهی كه یاسای ژماره (76)ی ساڵی 1983ی چاودێری مێرد مندڵان (رعایه الاحداث) له ههرێمی كوردستاندا بهسهر مێرد منداڵی كهتن كهر (جانح)و ئهو بچووك و مێرد منداڵانهشدا كه تووشی كهتن دهبن و بهسهر خاوهنهكانیشیاندا پیاده بكرێ، ئهو دهستهواژانهی خوارهوه به ماناكانی بهرامبهریان لێك دهدرێنهوه: 1. ئهوهی تهمهنی (11) یازدە ساڵانی تهواو نهكردبێ به بچووك له قهڵهم دهدرێ. 2. ئهوهی (11) ساڵانی تهواو كردبێ وههژده ساڵانی تهواو نهكربێ به مێردمنداڵ (حدث) له قهڵهم دهدرێ. 3. ئهوهی تهمهنی (11) یازدە ساڵانی تهواو كردبێ و (15) ساڵانی تهواو نهكربێ به منداڵ قهڵهم دهدرێ. 4. ئهوهی تهمهنی (15) ساڵانی تهواو كردبێ و (18) ههژده ساڵانی تهواو نهكربێ به لاو له قهڵهم دهدرێ. 5. خاوهنهكانیان: باوكه، دایكه، یان ئهو كهسهیه كه بچووكێ ، یان منداڵێكی له ژێر سایهدا بێ، یان به بڕیارێكی دادگا یهكێ لهو دووانه پهروهرده بكات.
ماددهی پازدهیهم
ماددهی پازدهیهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ماددهی ههشتهمی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: مهرجه ئهو كهسهی به سهرۆكی یهكێتی یان ئهندامی مهكتهبی سكرتاریهت یان ئهندامی ئهنجومهنی تهنفیزی و سهرۆكی لق وئهندامی دهستهی لق ههڵدهبژێردرێت له هاووڵاتیانی ههرێم بێت و ماوهی خزمهتی له پهروهردهو فێركردندا له (5) ساڵ كهمتر نهبێت.
ماددهی شازدهیهم
ماددهی شازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بلاوكردنهوهیهوه له رۆژنامی فهرمی (وهقائیعی كوردستان)دا، جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: ماددهی بیست و سێیهمی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: لهلایهن لقهوه و له چوار چێوهی سنووری جوگرافی خۆیدا پێناسه به ئهندامان دهدات، به مهرجێك نموونهكه یهكگرتوو بێت و له مهكتهبی سكرتارییهتهوه دهرچوو بێت.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: یهكهم: خاڵی (1) له بڕگهی یهكهم له ماددهی شازدهیهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێـت: 1- بڕه پارهیهك كه ئهندامان به پێی میكانیزمێكی دیاریكراو لهلایهن ئهنجومهنی تهنفیزی دهیدهن، ئهم بڕه پارهیهش بهم شێوهیه دابهش دهكرێت: أ- 70% حهفتا لهسهد بۆ حسابی سندووقی بیمه. ب- 20% بیست لهسهد بۆ حسابی لق. ج- 10% ده لهسهد بۆ حسابی مهكتهبى سكرتاریهت. دووهم: بڕگهی دووهم له ماددهی شازدهیهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: دووهم: كۆنگرهی گشتی چۆنیهتی خهرجكردن له بڕگهكانی (أ، ب، ج)ی یهكهم دیاری دهكات و پێویسته دهستهی كارگێری لقهكان پابهند بن بهو رێنماییانهی لهم بارهوه دهردهچن، ولیژنه تایبهتهكان (لیژنهی بیمه و لیژنهی یارمهتیدانی ئهندامان) به مهبهستی جێبهكردنی رێنماییانه پێكدههێنرێن. سێیهم: بڕگهی حهوتهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: حهوتهم: رێژهی 10% ده لهسهدی سهرچاوه داراییهكان كه له بڕگهی یهكهم (ج) داهاتووه لهلایهن لقهوه بۆ سهر حیسابی مهكتهبی سكرتارییهت دهگوازریتهوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ماددهی پێنجهمی یاساكه ههموار دهكرێت بهم شێوهیهی لێ دێت: 1. ئهندامیهتی له یهكێتی مافێكی ئارهزوومهندانهیه و ئهمانه دهگرێتهوه: 2. ههموو مامۆستایان و وانهبێژانی قوتابخانه و پهیمانگا و زانكۆ حكومییه تایبهتییهكان و ئههلیهكان. 3. ههموو مامۆستایان و، سهرپهرشتیاران و ئهندامانی دهستهی فێركاری و دهرس وتنهوه، كه كارمهندی وهزارهت و دهسته و دامهزراوهكانی پهروهردهیی و فێركردنن. 4. خانهنیشانی ئهندام له دهستهی فێركاری و دهرس وتنهوه كه دهیانهوێت ببنه ئهندامی یهكێتی به داواكارییهكی نووسراو. ب ـ مامۆستایانی بزووتنهوهی ڕزگاریخوازی كوردستان چ ئهوانهی شههیدبوون و چ ئهوانهی له ژیاندا ماون دهبنه ئهندامی فهخری.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهگانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكا