أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆزده
ماددهی نۆزده: ئهگهر ئهندامێكی ئهنجومهن له ساڵێكدا له سێ دانیشتنی بانه و بانیهكدا، یان پێنج دانیشتنی جیاجیادا بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ دیارنهبوو، ئهوه، وا له قهڵهم دهدرێ كه خۆی له كار كێشاوهتهوه.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: ئهنجومهنی سهندیكا ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1/ئامادهكردن و تهسدیقكردنی بودجهی ساڵانه و حسابكاریی كۆتایی. 2/به پێی ماددهی سێیهمی ئهم یاسایه، بۆ وهدیهانينی ئامانجهكانی سهندیكا كۆشش دهكا. 3/پێشنیار لهبارهی ههمواركردنی یاسا و پێڕۆی سهندیكاوه پێشكهش به دهستهی گشتی دهكا. 4/ههموو بڕیارهكانی دهستهی گشتی دهخاتهكار. 5/كارگوزارهكانی سهندیكا دادهمەزرێنێ وكرێیان دیاری دهكات. 6/سهیری داوا كارییهكانی ئینتما دهكا و، وهرگرتنی ئهندام و بهشداربووهكانیش ئیقرار دهكا. 7/له حاڵهتێكدا، كه نهقیب نوێنهرایهتی نهكا، ئهنجومهن یهكێ ههڵدهبژێرێ كه له لیژنه رهسميیهكان و هی دیكهدا نوێنهرایهتی سهندیكا بكات. 8/پێشنیار دهربارهی ههمواركردنی یاساكانی پیشه ئابووریهكان پێشكهش دهكا. 9/ههر كێشه و شكاتێكی بۆ بێت هاواڵهی لێژنه پێوهنددارهكانی دهكات. 10/لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكاندا دادهمهزرێنێ. 11/لیژنهگهلی لاوهكی (فرعیه) بۆ وهدیهانينی ئامانجهكانی سهندیكا پێك دههێنێ. 12/ سهیری دهست له كارههڵگرتنی نهقیب یان ههر ئهندامێكی سهندیكا ولیژنهكانی دهكا و دهیبڕێنێتهوه، بهمهرجێ بیخاته بهردهم دهستهی گشتی له كۆبوونهوهی یهكهمیدا. 13/به رهزامهندیی لایهنه پهیوهنددارهكان بهخشش و باربۆ (الهبات والتبرعات) له لایهنه ئهجنهبیيهكان قبوڵ دهكا. 14/چاودێرێكی حسابكاری دادهنێ و بۆ تهدقیقكردنی ساڵانه. 15/ئهوراقی ههڵبژاردن و بهڵگهنامهی دیكه رێك دهخات و سهرپهرشتی ههڵبژاردنیش دهكات. 16/بۆ ئاسانكردنی بهكارخستنی ئهم یاسایه و ئهو پێڕۆیانهش كه به پێی ئهم یاسایه دهردهچن رێنمایی دهردهكا كه له گهڵیاندا بگونجێ. 17/به موڵك كردنی موڵك و ماڵ و خانووبهره و قبوڵ كردنی بهخشش و دهسنگه (منح)ش ئیقرار دهكا. 18/مافی قهرز پێدان و قهرزكردن و پێشكهشكردنی یاریدهی دارايیشی ههیه. 19/به پێی یاسای كۆمهڵهكان و پێرۆكانیان، یانه بۆ ئابووریناسان دادهمهزرێنێ و بهڕێوهشیان دهبا. 20/ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی دهدات به لیژنهكانی لق و نوێنرانی سهندیكاش له پارێزگه و قهزاكاندا.
ماددهی بیست وسێ
ماددهی بیست وسێ: لیژنهی زهپتی دهتوانێ ههر سزایهك لهم سزایانهی خوارهوه بدا: 1/به ئاگاهێنانهوه (الفات النظر) 2/ئینزار 3/قهدهغهكردن له ههڵسوڕاندنی پیشه بۆ ماوهی شهش مانگ.
ماددهی بیست و چوار
ماددهی بیست و چوار: بڕیارهكانی لێژنهی زهپتی، ئهوهیان له باردا ههیه، له ماوهی (30) رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا تانهی لێ بدرێ، ئیدی بڕیاری ئهم دادگایه به یهكجاری دهیبڕێنێتهوه.
ماددهی بیست و پێنج
ماددهی بیست و پێنج: 1/كاروباری سهندیكا، له پارێزگهكاندا، لیژنهی لقی پارێزگهكه بهڕێوهی دهبات. 2/لێژنهی لق له سهرۆك و دوو ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه ههر سێ ساڵ، جارێ، به دهنگدانی نهێنی ههڵبژێردرێن، بهمهرجێ پیشهكهیان بۆ ماوهیهك ههڵسوڕاندبێ له (3) ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی بیست و دوو
ماددهی بیست و دوو: لیژنهی زهپتی (الانضباط) له سێ ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ پێكدههێندرێ كه ئهنجومهنی سهندیكا ههڵیاندهبژێرێ.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: سهرۆكهكان و دادهورهكانی دادگای تێههڵچوونهوه (استئناف) له ههرێمدا له رووی كارگێریی و رێكخستنهوه به وهزارهت دهبهسترێنهوه به مهبهستی ههماههنگی و رێكخستی كاروباری كارگێریی و دادگاكان و دهزگا دادییهكان ئهمهش بهرێكهوتن لهگهلأ سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری دهكرێت.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم : یهكهم : له ههرێمدا سندوقێك بهناوی (سندوقی پاراستن و چاككردنی ژینگه له ههرێم)دادهمهزرێ بۆ خهرجكردن لێی بۆ پاراستنی ژینگهء چاككردنیء پارێزگاری كردن له ڕهگهزهكانی له چوارچێوهی هێنانهدی ئامانج و مهبهستهكانی كه لهدهقی ئهم یاسایهء پێڕهوو ڕێنماییهكان كه له پێناویدا دهرچوون، هاتووه. دووهم : سندوقهكه، كهسایهتیهكی مهعنهوی سهر به خۆیی دارایی و كارگێڕی ههیهء سامانهكانی سامانی گشتین. سێیهم : داهاتهكانی سندوقهكه له مانهی خوارهوه پێك دێت:- 1. ئهو بڕه پارانهی له بودجهی ههرێمهوه بۆی تهرخانكراوه. 2. ئهو بڕه پارهو یارمهتیء بهخششء بهخشینانهی لهلایهن دهوڵهتانی بهخشهرو دهستهو كۆمهڵهو ڕێكخراوهكانی ناوخۆیی و ههرێمء نێودهوڵهتیء دهستهء كۆمهڵهكانی ئههلیء تایبهتیء تاكهكانهوه پێشكهش كراون. 3. كرێ و ڕهسم و غهڕامهكانی ژینگهیی كه بهپێی ئهم یاسایه وهرگیراون. چوارهم : دیاریكردنی ڕێكارهكانی تایبهتیء پهیوهست به پێكهێنانی سندوقء سپاردن و عهمباركردن و سهرفكردن و لایهنهكانی خهرج كردنی داراییهكانی بهپێی ئهو رێنماییانهی كه ئهنجومهن بۆ ئهم مهبهسته دهری دهكات.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهم دهزگایه شهخسییهتی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و ئیداریی خۆی ههیه.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: حكومهتی ههرێم پابهنده به دانهوهی ئهو مایانهی راكێشراون، یان قهرزه گهرهنتیكراوهكان بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، بهپێی مهرج و ماوهی دیاریكراو له رێككهوتن و بهڵگهنامهكان.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: بهپێی ئهم یاسایه ههوارگایهكی گشتی بۆ گهشتو گوزار دادهمهزرێ و پێی دهگوترێ (دهزگای گشتیی گهشتو گوزار له ههرێمی كوردستانی عێراق)و فرمانبهرێك به پلهیهكی تایبهت سهرۆكایهتی دهكا ئهم دهزگایه به ئهنجومهنی وهزیرانهوه پهیوهستهو، كارمهندهكانیشی به بڕیاری سهرهك وهزیران دادهمهزرێن.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: بڕگهی (1) له مادده (31) ههڵدهگیرێت و ئهمهی خوارهوه جێگهی دهگرێتهوه: (ئهنجومهنی دادوهریی پێك دێت به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگهی تهمییزی ههرێمی كوردستان و به ئهندامێتی دوو له كۆنترین جێگرهكانی سهرۆك و له حاڵهتی نهبوونیاندا دوو كۆنترین دادوهر له دادگهی تهمییز و سهرۆكی دهستهی چاودێری دادوهریی و بهڕێوهبهری گشتی داد، یان ئهوانهی جێگهیان دهگرنهوه).
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: 1. رۆژنامهوان دهبێ ئابوونهی ساڵانهی خۆی، ههمووی به جارێ، بهر له كۆتایی دوا مانگی ههموو ساڵێ بدات و، ئهگهر له وادهی موستهههقی خۆی ترازاو نهیدا، ئهوه، لهو بارهدا رێژهی (50%)ی ئابوونهی ساڵانهكهی دهخرێته سهر. 2. ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه (60) شەست دیناره. 3. ههر دهزگایهكی رۆژنامهوانی یان راگهیاندن كه رۆژنامهوان كار تێدا دهكا، پێویسته ساڵانه دوو قاتی ئابوونهی ساڵانهكهی، بدات به سندوقهكه، به مهرجێ شهرت و شرووتی بهشداربوونی بووبێ. 4. ههر رۆژنامهوانێ بهشداربووبێ و ئابوونهی ساڵانهكهی كه كهوتووهته سهری نهیدابێ یان ئابوونهی ساڵانی پێشتری نهدابێ، سهندیكا ناشێ ناسنامهكهی بۆ تازه بكاتهوه. 5. رۆژنامهوانێ حوكمهكانی بڕگه (4) بیگرێتهوه، دهبێ ئهو ئابوونانهی كه لهسهری كهڵهكه بووه و نهیداوه، له ماوهی یهك ساڵدا ههمووی به چهند قیستێ بداتهوه. 6. ئهگهر رۆژنامهوان مودده و ماوهی ههڵسوڕاندنی دیكهی پیشهكهی بووبێ و، بۆ مهبهستی خانهنشینی بۆی حساب كرابێ، دهبێ به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه ئابوونهی بهشداربوونی ئهو مودده و ماوهیهش بدات.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهنی وهزیران لیژنهیهكی تایبهت پێك دههێنێت له (سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیری دارایی و ئابووری و، ههر وهزیرێكی تر) و به یهكهوه ڕادهسپێردرێن به دهسهڵاتی دیاریكردنی حوكم و مهرجهكانی ههر پرۆسهیهك له پرۆسهكانی راكێشانی مایه، یان ههر گهرهنتیكردنێكی قهرز، ههروهها دانووستان كردن به سیفهتی ئهوهی كهوا نوێنهری ئهنجومهنی وهزیرانن و، بهستنی سهرجهم رێككهوتن و بهڵگهنامهكان و ههر ههموار كردنێكیان بهو شێوهیهی بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكات و، خستنه بواری جێبهجێ كردنهوهو، بهرپرسێتی ئهم لیژنهیهش لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا پێكهوهیی (تچامنی) دهبێت. دووهم: به بڕیارێكی ئهنجومهنی وهزیران پێشوهخته حوكم و مهرجهكانی ههر راكێشانێكی مایه، یان گهرهنتیكردنی قهرز له نێوانیشیاندا بۆ نموونه$ (دراوی متمانهپێكراو، بهرزه تێكڕای سوود، یان تێكڕای سوودی بنهڕهت و، بڕی بنهڕهت و رێكهوتی شایستهبوون) بهو شێوهیهی بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكات، دیاری دهكرێت.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: پێویسته وهزیره پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه كار.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: وهزارهتی دارایی لهدابین كردنی پێشینهی (سلفه) خانووبهره بۆ هاووڵاتیان بهپێی مهرج و رێنماییهكان بهردهوام دهبێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهستی ئهم یاسایه لهم ووشهو دهستهواژانهی دادێن ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان-عێراق. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. سێیهم: پهرلهمان: پهرلهمانی كوردستان-عێراق.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم : یهكهم : ههردوو مانگ جارێك ئهنجومهن دانیشتنهكانی گرێدهدا یان ههر كاتێك پێویست بوو، ئهویش به بانگێشهی سهرۆك و، ڕادهی كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامان تهواو دهبێت. دووهم : ئهنجومهن بهزۆرینهی دهنگی ئهندامه ئامادهبووهكان بڕیارهكان دهردهكاتء لهحاڵهتی یهكسانبوونی دهنگهكان، ئهو لایهنهی سهرۆكی كۆبوونهوهكه دهنگی لهپاڵی دهنگی ئهوان داوه، دهیباتهوه.
ماددهی پازدهم
ماددهی پازدهم : ههموو لایهنهكانی پهیوهندیدارء بهههماههنگی لهگهڵ وهزارهتء بهرله بهدهستهێنانی ڕهزامهندی بۆ ههر پڕۆژهیهك، پابهنددهبن بهوهرگرتنی ئهم ڕێوشوێنء ڕێكارانهی خوارهوه:- یهكهم : كاركردن بۆ قهدهغهكردنی كاریگهریهكانی نهرێنی ژینگه، كه رهنگه له پڕۆژهكانیان یان لهو پڕۆژانهی دهكهونه ژێر سهرپهرشتی كردنیان یان ئهوانهی ڕهزامهندی دهربارهیانهوه دهردهكهن، دروست دهبن. دووهم : وهرگرتنی ههموو ڕێكارێكی گونجاو بۆ مسۆگهركردنی پیادهكردنی ڕێساكانی كه لهم یاسایهدا هاتوون، بهسهر پرۆژهكانی و ئهو پرۆژانهی كه دهكهونه ژێر سهرپهرشتی كردنیان، یان ئهوانهی رهزامهندییان لهسهر وهردهگرێ،لهوانهش ئهو پێڕهو وڕێنماییانهی كه بهپێی ئهم یاسایه دهركراون. سێیهم : چاودێریكردنء بهدواداچوونی پێڕهوو پێوانهكانی ژینگهیی و پابهندبوون پێیانهوه له پرۆژهكان یان ئهو پڕۆژانهی كه سهرپهرشتیان دهكات و، راپۆرتی دهوری دهرباره یان به ئهنجومهن دهدات. چوارهم : ههماههنگی كردن لهگهڵ ئهنجومهن بهر له پێشان دانی ههر ڕهزامهندییهك یان ڕاگهیاندنێك پهیوهندی به ئهنجامدانی چاڵاكی ستراتیژیء زهبهلاحهوه ههبێت كه كاریگهری لهسهر ژینگه ههبێ.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ههر پێشمهرگهیێ پلهی زهبوونیی له (50%) كهمتر نهبێ ونهگهیشتبێته (100%)، ئهوه مووچهیهكی خانهنشینی بۆ دهبڕدرێتهوه به قهدهر ئهو مووچهیه بێت كه له كاتی خزمهتا وهریدهگرت.