أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: دهشێت بهبێ ڕهزامهندی دانهرو بهبێ پێدانی ههر قهرهبووێك: یهكهم: بۆ كتێبخانه گشتییهكان و بنكهكانی دۆكیومێنتكردنه نابازرگانیهكان و ئهو دامهزراوه زانستی و رۆشنبیری و فێركارییانهی كهوا مهبهستیان قازانج نیه، ژمارهیهكی دیاریكراو له بهرنامهكانی كۆمپیوتهر كۆپی بكهن، بهمهبهستی دانانیان له بهر دهستی قوتابیان و دهستهی مامۆستایان، یان ژمارهیهكی دیاریكراو له ههر كارێكی تری تایبهت بۆ پێداویستیهكانی ئهم دامهزراوانه، كۆپی بكهن یان وێنهی لێبگرنهوه، به مهرجێك بهلای كهم یهك دانهی ڕهسهنی كارهكه له بهر دهستیان دابێت لهگهڵ باسكردنی ناوی كارهكهو دانهرهكهی. دووهم: كۆپیكردن یان وێنهگرتن یان تۆماركردنی دانهیهك له كارێكی دیاریكراو بۆ بهكارهێنانی له رێكاری دادگهریی یان كارگێری ئهویش له سنووری پێویستیی ئهم رێكارانه.
ماددهی چواردەیەم
ماددهی چواردەیەم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان) دا كاری پێ دهكرێت.
ماددهی بیست و سێیهم:
ماددهی بیست و سێیهم: دارایی سهندیكا له مانهی خورهوه پێك دێ: 1. پارهی ئهندامێتی و بهشداری ساڵانه. 2. بهخششی پێشكهشكراو له لایهن لایهنه رهسمی و نارهسمییهكانهوه 3. بهخشین و پێدانی پێشكهشكراو له لایهن ئهندامهكان و خهڵكی ترهوه. 4. دهسكهوتی ئهم ئاههنگانهی بۆ بهرژهوهندی سهندیكا ساز دهكرێن. 5. قازانجی چاپهمهنییهكانی سهندیكا. 6. قازانجی ئهو پرۆژانهی سهندیكا دهیهوێ دایبمهزرێنێ یان پێی ههڵدهستێت. 7. كرێی پشتگیری كردنی فهرمانبهری سهندیكا و ئهو شههادانهی ئهنجومهن دهری دهكات.
ماددهی بیست و سێ:
ماددهی بیست و سێ: لق له سنووری جوگرافیی پارێزگاكهی خۆیدا ههوییه به ئهندامانی خۆی دهدات، ههوییهكانیش پێویسته یهك بن و له مهكتهبی سكرتارییهتهوه دهرچووبن.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: یهكهم: تهنها میراتگرهكانی دانهر مافیان ههیه كارێك، كه له كاتی ژیانی دانهرهكهی بڵاونهكرابێتهوه، بڵاوی بكهنهوه، تهنها ئهگهر دانهرهكهی وهسیهتی كردبێت كهوا بڵاونهكرێتهوه یان ئهو كاتهی دیاریكردبوو كه دهكرێت كارهكهی تیایدا بڵاوبكرێتهوه. دووهم: ئهگهر زیاتر له یهك دانهر بهشداریان كردبێت له دانانی كارێك و یهكێكیان، بهبێ بوونی میراتگر، كۆچی دوایی كرد، ئهوا به یهكسانی پشكی ئهم دانهره دهبێته هی ئهوانهی له دانانهكهدا لهگهڵیدا بهشداربوون، ئهگهر رێككهوتنێكی نووسراو به پێچهوانهی ئهمه نهبێت.
ماددهی بیست و نۆیهم
ماددهی بیست و نۆیهم: یهكخستنی بودجهی ههموو ئهو دهزگایانهی كه یهكیان نهگرتۆتهوه لهماوهیهك كه لهشهش مانگ تێنهپهڕێت.
ماددهی حهڤده:
ماددهی حهڤده: بودجهی گشتیی یهكێتی له بودجهی تایبهتیی مهكتهبی سكرتارییهت و لقهكان و پرۆژهكان و ئیعتیماداتی تایبهت به مهكتهبی سكرتارییهت یان لق پێك دێت.
ماددهی دووهم: ئامانجهكان
ماددهی دووهم: ئامانجهكان ئامانجهكانی ئهم یاسایه بریتین له: یهكهم: پاراستنی مافهكانی دانهرو مافه هاوسێكانی له ههرێمدا له بوارهكانی ئهدهب و زانست و هونهردا. دووهم: هاندانی بزاڤی هونهری و ئهدهبیی و زانستی و پێشخستنیان. سێیهم: پهرهپێدان و پێشخستنی پهیوهندیه كلتووریهكان لهگهڵ گهلانی تردا له رێگهی پاراستنی مافی ئهو دانهرانهیان كهوا بهرههمهكانیان له ههرێمدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم: پێناسهكان
ماددهی یهكهم: پێناسهكان مهبهستی ئهم یاسایه لهم زاراوهو دهستهواژانهی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم: وهزارهت: وهزارهتی رۆشنبیری و لاوانی ههرێم. سێیهم: كار: ههر كارێكی ئهدهبی یان زانستی یان هونهریی داهێنراو. چوارهم: داهێنان: ئهو ڕواڵهته داهێنهرهی كهوا ڕهسهنایهتی دهبهخشێته كارهكه. پێنجهم: كاری بهكۆمهڵ: ئهو كارهیه كه زیاتر له كهسێكی سروشتی بهشداری تێداكردووه، بهدهسپێشخهری و ئاراستهو سهرپهرشتی كردنی كهسێكی سروشتی یان مهعنهوهی كه به ناوی خۆی كارهكه بڵاودهكاتهوه. شهشهم: كاری هاوبهش: ئهو كارهیه كه كارێكی بهكۆمهڵ پێك ناهێنێت، و زیاتر له كهسێكی سروشتی بهشداری تێداكردووه، چ توانر پشكی ههر یهكێكیان جیابكرێتهوه یان نهتوانرا. حهوتهم: كاری وهرگیراو: ههر كارێك كهوا پشت به كارێك یان زیاتر له كارێكی پێشهخۆی ببهستێت، وهك وهرگێران، یان دابهشكردنی مۆسیقایی، یان وێنهگرتنی هونهری، یان پوختكردن، یان كورتكردنهوه، یان ههر شێوهیهكی تری ئهو كارانهی شیاوی دووباره دارشتنهوه یان گۆڕانكارین، ما دامهكێ له ڕووی دووباره رێكخستنهوه یان ههڵبژاردنی ناوهڕۆكهكهی، داهێنهر بێت. ههشتهم: دانهر: ئهو كهسهیه كهوا كارێك دادههێنێت. نۆیهم: بڵاوكردنهوه: بریتیه له دانانی كارێك یان دانه كۆپیكراوهكانی لهبهردهستی جهماوهر به ڕهزامهندی دانهرهكهی یان خاوهن مافهكانی و بهههر رێگهیهك یان ئامرازێكهوه بێت. دهیهم: كۆپیكردن: لهبهرگرتنهوهی وێنهیهك یان زیاتر له وێنهیهكی وهكیهك لهگهڵ دانه ڕهسهنهكهی كارهكه، بهههر رێگهیهك بێت یان له ههر شێوهیهك بێت، به تۆماركردنی ئهلیكترۆنی كاتیی یان ههمیشهیی كارهكهشهوه. یازدهم: چهسپاندن: مهبهست لێی تۆماركردنی دهنگ یان وێنه یان ههردووكیان له سهر ناوهندێكی ماددی به رێگهیهكی شیاو بۆ تێگهیشتن و كۆپیكردن و گواستنهوه. دوازدهم: فۆلكلۆر: بریتیه لهو كارانهی كهوا توێژه میللیهكان، وهك دهڕبڕینێك بۆ ناسنامه كولتورییهكانیان دایدههێنن، و له نهوهیهك بۆ نهوهیهكی تر دهگوازرێتهوهو یهكێك له توخمه بنهڕهتیهكانی كهلهپوورهكهیان پێكدههێنێت. سێزدهم: بهرنامهی كۆمپیوتهر: بریتیه له كۆمهڵه فهرمان و ئهرك و ستاندهرێك به زمانێكی پرۆگرامكراوی كۆمپیوتهرو گۆڕدراوه بۆ زمانی ئامێری كۆمپیوتهرو بهشێوهیهكی لۆجیكی رێكخراوهو دهبێته هۆی مامهڵهكردنی كۆمپیوتهر لهگهڵ داتاو دانهدهستی داتاو زانیاری نوێ. چواردهم: مافه هاوسێكان: بریتیه له مافی هونهرمهندی بهجێگهینهرو، بهرههمهێنهرانی تۆماره بیستراوهكان و، دامهزراوو ئێزگهو كۆمپانیاو دهستهكانی پهخشی تهلهفزیۆنی و رادیۆیی و خانهكانی بڵاوكردنهوه، بهبێ پێشێلكردنی مافی دانهری ڕهسهن. پازدهم: هونهرمهندی بهجێگهینهر: مهبهست لێی ئهكتهر، سترانبێژ، مۆسیقار، سهماكار، یان ههر كهسێكی تر كهوا بهڕهزامهندی دانهره ڕهسهنهكه، ههڵدهستێت به نواندن یان بێژین یان خوێندنهوه یان سروودگوتنهوه یان بهجێگهیاندنی شانۆگهری یان ههر كارێكی تر، به نیشاندانی یاری منداڵان و ئهكتهرهكانی سێرك یشهوه. شازدهم: بهرههمهێنهری كاری بیستراو ـ بینراو: مهبهست لێی ئهو كهسهیه كه دهسپێشخهر بێت له رێكخستن و ئاراستهكردن و پارهدانی كاری بیستراو یان بینراو یان تۆماركردنی دهنگیی. حهڤدهم: بهرههمهێنهری تۆماركراوه دهنگییهكان: مهبهست لێی ئهو كهسهیه كهوا بۆ یهكهمجار كارێك به تۆماركردنی دهنگیی یان بهجێگهیاندنی هونهرمهندێكی بهجێگهینهر، تۆمار بكات، ئهویش بهبێ چهسپاندنی دهنگهكان له سهر وێنهدا له چوارچێوهی ئامادهكردنی كارێكی بیستراو ـ بینراودا. ههژدهم: موڵكی گشتی: ئهو موڵكهیه كه گشت ئهو كارانهی بۆ دهگهرێتهوه، كه ههر له سهرتاوه له پاراستن دوورخراونهتهوه یان ماوهی پاراستنی مافه داراییهكانی بهسهرچووه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ماددهی شهشهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆره دادێ دهخوێندرێتهوه: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون پهیوهست دهبێت به دروست كردنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه له ناوهندی پارێزگاكان) و (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون له قهزاو ناحیهكاندا) و رادهست دانیان له ماوهیهكدا كه له دوو ساڵ تێپهڕ نهكات له رۆژی دهست به بینا كردنی یهكهكانی نیشتهجێ بوونهوه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان) دا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: ئهگهر زیاتر له كهسێك بهشداریان كرد له دانانی یهك كاردا، به جۆرێك كهوا ناكرێت پشكی ههر یهكێكیان تیایدا جیابكرێتهوه، ئهوا ههموویان به یهكسانی به خاوهنی كارهكه ههژمار دهكرێن، تهنها ئهگهر له سهر پێچهوانهی ئهمه پێكهاتبن، لهم حاڵهتهشدا بۆ كهسیان نیه كهوا مافهكانی دانهر له سهر ئهم كارهكهدا پیاده بكات، تهنها بهپێكهاتنی ههموویانهوه نهبێت، وه ههر یهكێكیان، له كاتی ڕوودانی ههر دهستدرێژیێك بۆ سهر مافی دانهر، مافی ههیه داوا بهرزبكاتهوه. دووهم: بهڵام ئهگهر كرا پشكی ههر بهشداربووێكی دانانی كارهكه له پشكی هاوبهشهكانی تری جیابكرێتهوه، ئهوا ههر كامیان بێت مافی ههیه مافهكانی دانهر لهو بهشهی كه بهشداری كردووه له دانانی، وهسوودبهێنێت به مهرجێك هیچ زیانێك به وهسوودهێنانی ههمان كار نهگهینێت یان ستهم له مافی گشت بهشداربووانی كارهكه نهكات، تهنها ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێككهوتبن. سێیهم: ئهگهر كۆمهڵه كهسێك له دانانی كارێك، به ئاراستهكردنی كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی، كه بڵاوكردنهوهی كارهكه له ژێر بهرێوهبردن و ناوی خۆی له ئهستۆ بگرێت، بهشداربووبن به جۆرێك كهوا كاری هاوبهشهكان تیایدا له ئامانجه گشتیهكهی مهبهستی ئهم كهسه لهم كاره یان بیرۆكهیهی دایهێناوه، به جۆرێك ئاوێته بووبێت كهوا ناكرێت كاری ههر بهشداربووێك له بهئهنجام گهیاندنی ئهم كاره به تهنیا جیابكرێتهوه، ئهوا ئهو كهسهی داهێنانی ئهم كارهی ئاراستهو رێكخستووه، به تهنیا مافهكانی دانهری بهسهردا پیاده دهكات، ئهگهر رێككهوتنێك بهپێچهوانهی ئهمه نهبێت.
ماددهی هشتهم:
ماددهی هشتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانیی جێ بهجێ كردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: فهرمانگه و دام و دهزگاكانی حكومهتی وحزبهكان وكۆمهڵهكان ملكهچی ئهو باجه گومرگی یانه دهبن كه لهم یاسایهدا ههن.
ماددهی چوارهم: (ههموار)
ماددهی چوارهم: كهس وكاری ئهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیان گرێتهوه، لهگهلأ ئهوانهی هاریكارییان دهكهن لێ دهبووردرێن، ئهگهر زانیاری ناراستییان له پێناوی پاراستنی ژیان و بهرژهوهندیی ئهوانهی ئهم یاسایه دهیان گرێتهوه پێشكهش كردبێ.
ماددهی ههژدهیهم:
ماددهی ههژدهیهم: نهقیب سهرۆكایهتی و نوێنهرایهتی ئهنجومهنی سهندیكا دهكا له لای سهرچاوه تاایبهتهكان و ئیمزا كردن لهسهر ئهمر و بڕیار و رێنمایی و نووسراوهكاریهكاندا دهكا و مافی ئهوهی ههیه كه ههندێ دهسهڵات به غهیری خۆی له ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا بسپێرێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان)دا كاری پێ دهكرێت.
چوارهم
چوارهم: ههر شارێكی كوردستانی عێراق یادی رۆژی راپهرینی خۆی دهكاتهوه بهو بۆنهیهوه بهشێوهی تایبهتی ئاههنگ دهگێڕێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ماددهی دووهمی یاساكه ههموار دهكرێت و، بهم شێوهیهی دادێ دهخوێندرێتهوه: ئهكادیمیای كوردی خاوهن كهسایهتییهكی سهربهخۆی مهعنهوییه و یهكێكه له چاوگه باڵاكان لهههموو شتێكی پهیوهندیی به زمانی كوردی و شێوهزارهكانی و پاراستن و دهوڵهمهند كردنییهوه ههبێ، به مهبهستی گهیشتن به زمانێكی یهكگرتووی فهرمی.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران و لایهنانی پهیوهندیدار حوكمهكانی ئهم یاسایهدا جێبهجێ بكهن.