أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: ئهنجومهن دهبێ هاوكاری و ههماههنگی لهگهڵ رێكخراوهكانی كۆمهڵگای مهدهنی بكات لهسهر ئاستی نێودهوڵهتی و ناوخۆیی ههروهها لهگهڵ بریكاری كیانه سیاسیهكان و ڕاگهیاندنكاران بۆ ئاسانكاری پڕۆسهی چاودێركردنی ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسیهكان بهمهبهستی زامن كردنی پاكییان.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: كۆمسیۆن پێكدێت له: یهكهم: ئهنجوومهنی كۆمسیاران دووهم: كارگێریی ههڵبژاردن یهكهم: ئهنجومهنی كۆمسیاران: 1-ئهنجومهنی كۆمسیاران: له (9) نۆ ئهندام پێك دێ كه لهلایهن پهرلهمانهوه به زۆرینهی ڕههای ئهندامانی ههڵدهبژێردرێن دوای ئهوهی لهلایهن لیژنهیهكی تایبهتهوه كه پهرلهمان پێكیدههێنێ پێشنیاز دهكرێن، بهمهرجێك دوو ئهندامی ئهنجومهن بهلانی كهمهوه یاساناس بن ههروهها دهبی نوێنهرایهتی ئافرهتان و پێكهاتهكان مسۆگهر بكرێ و ماوهی كاركردنی ئهنجوومهنهكهش (5) پێنج ساڵی رۆژ ژمێرییه. 2-ئهوهی بۆ ئهنجوومهن ههڵدهبژێردرێ دهبێ ئهم مهرجانهی خوارهوهی تێدابێت: أ-هاووڵاتی كوردستان ـ عێراق بێ و بهبهردهوامی تێیدا نیشتهجێ بێ. ب-بهلانی كهمهوه دهبێت خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆیی بێت. ج-تهمهنی له (30) سی ساڵ كهمتر نهبێ. د-خاوهن ئهزموون بێت و توانا و دهستپاك بێت و بێلایهنی سهلمێنراوبێ. ه- خاوهن رهفتار و ڕابردویهكی چاك بێت و، به تاوانێكی ئابروبهر حوكم نهدرابێت. و- بهشداری نهكردبێ لهو تاوانانهی كه لهلایهن رژێمی بهعسهوه پلانی بۆ داریژرابێت یان ئهنجام درابێ بۆ سهركوتكردنی گهلی كوردستان و گشت گهلانی عێراق و ههروهها بهعسی نهبوو بێت به گوێرهی یاسای ژماره (18)ی ساڵی 2003. ز- ئینیتمای بۆ هیچ پارتێكی سیاسی نهبێ لهكاتی ئهندامیهتیدا له ئهنجومهن. 3- ئهندامای ئهنجوومهن سوێندی یاسایی لهبهرامبهر ئهنجوومهنی دادهوهریی ههرێمدا دهخۆن و بهگوێرهی ئهم داڕشتنه: ( سوێند بهخوای مهزن دهخۆم كه بهرپرسیارییهتییه یاسایی و پیشهییهكهم به ئهمانهت و بهلهخۆ بووردیی و دڵسۆزییهوه جێبهجێ بكهم و كاربكهم بۆ ڕاپهراندنی ئهركهكانی سهرشانم به سهربهخۆیی و بێلایهنی و، خوا شایهده لهسهر ئهوهی دهیڵێم). 4- أ-ئهنجوومهن لهیهكهم دانیشتنیدا بهزۆرینهی دوو لهسهر سێی ژمارهی ئهندامهكانی سهرۆك و جێگر و بڕیاردهری ئهنجوومهن و سهرۆكی كارگێڕیی ههڵبژاردنهكان ههڵدهبژێرێ. ب- سهرۆكی ئهنجوومهن نوێنهری یاسایی كۆمسیۆنه. 5-سهرۆكی ئهنجوومهن یان ئهوهی نوێنهرایهتی دهكات ئهم دهسهڵاتانه جێبهجێ دهكات: أ-بهڕێوهبردنی كاره كارگێڕیی و رێكخستنیهكانی ئهنجوومهن. ب-ئامادهكردنی كارنامهی كۆبوونهوهكانی ئهنجوومن و گرێدان و سهرۆكایهتی كردنی ء، بهو كۆبوونهوانهشی كه سێ ئهندام له ئهندامانی ئهنجوومهن بهلانی كهمهوه داوای دهكهن. ج-ههر ئهركێكی تر كه ئهنجوومهن پێی بسپێرێ. 6-كۆبوونهوهی ئهنجوومهن دروسته به ئامادهبوونی زۆرینهی ڕههای ژمارهی ئهندامهكانی و بڕیارهكانیشی به زۆرینهی ئامادهبووان وهردهگیرێ و لهكاتێكدا ئهگهر دهنگهكان یهكسان بوون ئهو لایهنه براوه دهبێ كه سهرۆكی دهنگی لهگهڵ داوه. دووهم: كارگێڕی ههڵبژاردنهكان: 1- كارگێڕی ههڵبژاردن پێكدێ له نووسینگهی گشتی و نووسینگهی ههڵبژاردنهكان له پارێزگاكان و یهكه كارگێڕییهكان به گوێرهی ئهو ههیكهلهی لهلایهن كارگێڕیی ههڵبژادنهوه پێشنیاز كراوه و لهلایهن ئهنجوومهنهوه پهسهند كراوه. 2- كارگێڕی ههڵبژاردن بهرپرسیارییهتی جێبهجێ كردنی ئهو پهیڕهو و رێنماییانه دهگرێته ئهستۆ كه لهلایهن ئهنجوومهنهوه دهرچون، ههروهها بهڕێوهبردنی گشت ئهو چالاكییانهی كه مۆركی پرۆسهگیری و جێبهجێكاری یان رێكارییان ههیه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: ئهنجوومهن ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوه پیاده دهكات: 1ـ دامهزراندن و نوێ كردنهوه و بژارد كردنی تۆماری دهنگدهران له رێی ههموو جۆره شێوازێكی تازهی بهردهست، لهسهر لایهنی پهیوهندیداریش پێویسته هاوكاری و ههماههنگی لهگهڵ ئهنجوومهندا بكهن بۆ گهیشتن بهو مهبهسته. 2ـ پهسهند كردنی تۆماری لیستی ههڵبژاردنهكان و هاوپهیمانییهتییهكان و پاڵێوراوان به مهبهستی چوونه ناو ههڵبژاردنهكان و بهشداری كردن تێیدا. 3ـ متمانه دان به چاودێرانی ههڵبژاردنهكان و بریكارانی لیستهكانی ههڵبژاردن و ڕاگهیاندكاران و رێكخراوهكانی كۆمهڵگای مهدهنی لهسهر ئاستی نێودهوڵهتی و ناوخۆیی. 4ـ یهكلاكردنهوه و بڕیاردان لهو سكاڵا و تانهلێدانانهی له گشت ههڵبژاردنهكان دهدرێن و بریارهكانیشی مایهی تانهلێدانن لهلایهن دهسهڵاتی دادوهرییهوه له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا. 5ـ پهسهند كردنی رێكارهكانی ژماردن و جیاكردنهوه. 6ـ ڕاگهیاندنی ئهنجامی كۆتایی ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسییهكان دوای پهسهند كردنی لهلاین دادگای پێداچوونهوهی ههرێمهوه. 7ـ دانانی پهیڕهو و رێنماییهكان بۆ پاراستنی بێگهردی له پرۆسهی ههڵبژاردنهكاندا. 8ـ پهسهنكردنی ههیكهلی كارگێریی ههڵبژاردنهكان. 9ـ دامهزراندنی كارمهندانی نووسینگهكانی ههڵبژاردن له پارێزگاكان و یهكه كارگێریهكاندا. 10ـ داڕشتنی سیاسهتی دارایی كۆمسیۆن. دووهم: پاڵاوتن بۆ دامهزراندنی پله باڵاكان له بهرێوهبهری له كۆمسیۆن و نووسینگهكانی ههڵبژاردن له پارێزگاكاندا له ڕێی پێشنیاز كردنی (3) پاڵێوراوهوه دهبێ بهگوێرهی بنهمای دهرفهتی یهكسان، لیژنهیهكی تایبهت ئهم كاره جێبهجێ دهكات كه لهلایهن ئهنجومهن دروست دهكرێ و یهكێك له پالێوراوهكان لهلایهن ئهنجومهنهوه به زۆرینهی دوو لهسهر سێ ههڵدهبژێردرێ.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یهكهم: ئهندامییهتی له ئهنجوومهندا لهبهر هۆیهك لهم هۆیانهی خوارهوه كۆتایی پێدێ: 1ـ تهواوبوونی وادهی ئهنجومهن. 2ـ دهست لهكاركێشانهوه. 3ـ مردن یان پهككهوتنی ئهندام له جێبهجێ كردنی ئهركهكانیدا. 4ـ دهرچوونی حوكمی دادگایی ینبڕ دهرههق به ئهندام له تاوانێكی ئابڕووبهردا. 5ـ بهخشینی ئهندامانی ئهنجومهن بهتاك یان بهكۆ له ئهركهكانیان له لایهن پهرلهمانهوه كاتێك كه سهرپێچی حوكمهكانی ئهم یاسایه و پهیڕهوكان دهكهن، ئهویش بهزۆرینهی دوو لهسهر سێ. 6ـ ئهگهر سهڵمێنرا ئهو زانیاریانهی لهكاتی پاڵاوتنیدا بۆ كارهكهی پێشكهش كردوه ڕاست نهبووه. 7ـ ئاماده نهبوون بۆ سێ جاری له دوای یهك و بهبێ بیانوویهكی ڕهوا له كۆبوونهوهكاندا. 8ـ له كاتی پاڵاوتنی ئهندام بۆ یهكێك له ئهنجوومهنه نوێنهرایهتییهكان. دووهم: لهكاتی چۆل بوونی یهكێك له كورسییهكانی ئهنجوومهن بههۆی یهكێك لهو هۆیانهی له بڕگهكانی سهرهوهدا دیاریكران، ئهندامێكی تر بهههمان ئالیهتی لهناو یاساكهدا هاتووه ههڵدهبژێردرێت.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: ئهندامانی ئهنجوومهن ئیمتیازاتی (بریكاری وهزارهت)ـیان دهبێ بۆ ماوهی پێنج ساڵ و دهكرێ نوێش بكرێتهوه بۆ یهك جار. دووهم: ئهنجوومهن بۆی ههیه دهرماڵه ببهخشێته فهرمانبهرهكانی، بهمهرجێك ئهو دهرماڵهیه زیاتر نهبێ لهو دهرماڵهیهی دهبهخشرێته فهرمانبهرانی پهرلهمان. سێیهم: ئهندامانی ئهنجوومهن ناتوانن له وهزیفهی گشتیدا دابمهزرێن بۆ ماوهی سێ ساڵ له بهرواری تهواوبوونی فهرمانهكانیان وهكو كۆمسیار، جگه له پله و پایهی ئهكادیمی نهبێ. چوارهم: كۆمسیاران مافی مووچهی خانهنشینیان دهبێ بهبڕی 80% كۆی ئهو مووچهیهی وهریدهگرن دوای تهواوبوونی فهرمانهكانیان جگه له حالهتی دهست لهكاركێشانهوه یان لهكارلادان یان تاوانباركردنی به تاوانێك كه پهیوهندی به كارهكهیهوه ههبێ . پێنجهم: ئهگهر یهكێك له ئهندامانی ئهنجوومهن لهكاتی یان له ئهنجامی خزمهتكردنی له كۆمسیۆن تووشی كهم ئهندامی بوو، بههۆیهوه نهیتوانی ئهركهكانی جێبهجێ بكات، مووچهیهكی خانهنشینی بۆ دیاری دهكری بهگوێرهی بڕگهی چوارهمی ئهم ماددهیه. شهشهم: ئهگهر یهكێك له ئهندامانی ئهنجوومهن كۆچی دوایی كرد لهكاتی یان له ئهنجامی خزمهتكردنی له كۆمسیۆندا یان بههۆی ئهم خزمهتهوه، ئهوا مووچهیهكی خانهنشینی بۆ خێزانهكهی دهبڕدرێتهوه بهگوێرهی بڕگهی چوارهمی ئهم ماددهیه. حهوتهم: ماوهی خزمهتكردنی ئهندام له كۆمسیۆن بۆ مهبهستی سهرمووچه و بهرزكردنهوه و خانهنشینی ههژمار دهكرێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: یهكهم: ئهنجوومهن دهسهڵاتێكی (حصری) ههیه سهبارهت به جێبهجێ كردنی مهدهنیانهی پهیڕهو و رێكارهكانی و، پێویسته ئهنجوومهن ههر كێشهیهكی تاوانكاران ڕوو بهڕووی دهسهڵاته تایبهتمهندهكان بكاتهوه ئهگهر هات و بهڵگهیهكی ههبوو سهبارهت به ههڵسوكهوتێكی تاوانكارانه كه پهیوهندی به پاكی پرۆسهی ههڵبژاردنهوه ههبێ. دووهم: ئهنجوومهن ئهو ناكۆكیانه چارهسهر دهكا كه له ئهنجامی خۆئامادهكردن و جێبهجێ كردنی ههڵبژاردن وڕاپرسییه گشتییهكان دێنه ئاراوه و بۆی ههیه كه ئهو دهسهڵاته ببهخشێ به كارگێریی ههڵبژاردن بۆ چارهسهركردنیان لهكاتی ڕوودانیاندا. سێیهم: بڕیارهكان ئهنجومهن به ههردوو زمانی كوردی و عهرهبی لهسێ رۆژنامهی رۆژانهی ناوخۆیی له ههرێمدا بڵاو دهكرێنهوه و، ئهنجوومهن بۆی ههیه كه رۆژنامهیهكی تایبهت بهخۆی دهربكا و سایتێكی ئهلكترۆنی بۆ ئهم مهبهستهش دروست بكا. چوارهم: له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستان دهستهیهكی دادوهریی پێك دێ لهسێ دادوهری تهرخان نهكراو بۆئهوهی چاو بهو تانهلێدانهنهدا بخشێنێتهوه كه له بڕیارهكانی ئهنجوومهن دهگیرێن لهلایهن ئهوانهی كه ڕاستهوخۆ بڕیارهكانی ئهنجوومهن زهرهرمهندن. پێنجهم: تانهدان له بڕیارهكانی ئهنجوومهن لهلایهن ئهوانهی زیانیان له بڕیارهكه بینییوه، ڕاستهوخۆ پێشكهش به دهستهی دادوهریی ههرێم دهكرێ له ماوهی سێ رۆژ دا له رۆژی دوای بڵاوكردنهوهی بڕیارهكه، لهلایهن ئهنجوومهنهوه، لهگهڵ رهچاوكردنی رۆژانی پشووی فهرمی. شهشهم: دهستهی دادوهریی پێویسته ئهو تانهكان یهكیلایی بكاتهوه كه پێشكهش كراون، ئهویش له ماوهی حهوت رۆژدا لهو رۆژهوه كه تانهكهی پێشكهش كراوه و، بڕیارهكانیشی سهبارهت بهو تانهكان بنبڕه و رێكارهكانی تهماشاكردنی تانهلێدانی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه لهگهڵ رهچاو كردنی یاسای دادبینی مهدهنی ژماره (83)ی ساڵی 1969ی ههمواركراو و، یاسا رێكارییهكانی تر كه له ههرێمی كوردستاندا جێبهجێ دهكرێن لهههر شتێك بهدهق لهم یاسایهدا نههاتبێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهنجومهن پێویسته میكانیزمی گونجاو دابنێ بۆ زامن كردنی بهشداریكردنی هاوڵاتییان له دهرهوهی كوردستان ـ عێراق له ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسیهكاندا.
ماددهی یازدهیهم:
ماددهی یازدهیهم: ئهنجومهن دهتوانێ پشت به شارهزاو پسپۆڕی نێودهوڵهتی و ناوخۆیی بوارهكانی ههڵبژاردن و ڕاپرسی ببهستێ له قۆناغهكانی سازدان و گهڵاڵهكردن و ئامادهكاریی و ئهنجامدانی ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسییهكاندا.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: ئهنجومهن دهبێ هاوكاری و ههماههنگی لهگهڵ رێكخراوهكانی كۆمهڵگای مهدهنی بكات لهسهر ئاستی نێودهوڵهتی و ناوخۆیی ههروهها لهگهڵ بریكاری كیانه سیاسیهكان و ڕاگهیاندنكاران بۆ ئاسانكاری پڕۆسهی چاودێركردنی ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسیهكان بهمهبهستی زامن كردنی پاكییان.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: بریكاری وهزارهت: هاوكاری وهزیر دهكات له جێبهجێكردنی سیاسهت و پلانی وهزارهتهكه و سهرپهرشتی كاروبارهكانی و ئهو دهسهڵاتانه دهكات كه وهزیر پێی دهسپێرێ. دووهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكات، به ئهزموون و لێهاتوو بێت، ئهو كارانه دهگرێته ئهستۆ كه بریكار پێی دهسپێرێ. سێیهم: بنكهی مهشق و پهرهپێدانی دارایی و كارگێری و ئابووری: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی ههبێ و شارهزاو پسپۆر بێ و ژمارهیهك فهرمانبهر یارمهتی دهدهن.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: دهستهی راوێژكاران: دهستهكه لهم چوار راوێژكاری به ئهزموون و پسپۆڕ پێك دێت كه لانی كهم بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆییان لهم پسپۆڕییانهی خوارهوهدا بهدهست هێنا بێت: 1ـ كاروباری كارگێری و دارایی 2ـ كاروباری بانق 3ـ كاروباری ئابووری و بازرگانی 4ـ راوێژكار له كاروباری یاسایی
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهنجومهن: 1- له وهزارهتهكهدا ئهنجومهنێك به سهرۆكایهتی وهزیر پێكدههێنرێت و، ههریهكه لهمانهی خوارهوهشی تێدا دهبن: أ ـ بریكاری وهزارهت ئهندام دهبێت ب ـ راوێژكارهكان ئهندام دهبن ج ـ بهڕێوهبهره گشتییهكانی وهزارهت ئهندام دهبن د ـ ههر پسپۆرێك لهناوهوه یان له دهرهوهی وهزارهتهكه، كه وهزیر بیهوێ له كاتی پێویستدا داوای هاوكاری لێ بكات بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانی ههبێ. 2ـ ئهنجومهن گفتوگۆی پلانه گشتییهكهی وهزارهت و پهسند كردنی و، بهدواداچوونی جێبهجێكردنی له ئهستۆ دهگرێ و، سیاسهتی دارایی و ئابووری پێشنیاز دهكات و، گفتوگۆ لهسهر راپۆرته خولاوخولهكان لێكۆڵینهوه لهسهر ئهو كۆسپانه دهكات كه رێگری له رهوتی كارهكانیدا دهكهن و، چارهسهری بهكرداریان بۆ پێشنیاز دهكات و، له پڕۆژهی یاسا و پێڕۆ و ئهو رێنماییانهش دهكۆڵێتهوه كه پێوهندییان به ئیشهكانییهوه ههیه و رای خۆیشی لهسهر ههموو بابهتێك دهدات كه پێش چاوی دهخرێت.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی دیوان: بهرێوهبهرێكی گشتی بهرێوهی دهبات كه بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و شارهزا و پسپۆر بێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی بودجه: بهرپرسیارێتی پلاندانان دهگرێته ئهستۆو بودجهی ههرێم ئاماده دهكات و، له پێكهاته و قۆناغهكانی بودجهی گشتی و بهشهكانی دهكۆڵێتهوه، ههروهها بڕیاری بهرایی(الاولی)لهسهر هێزی كار(میلاك)ی فهرمانگهكانی ههرێم دهدات و، پشتیوانهی پارهی پێویستیان بۆ زامن دهكات و، رای خۆی لهسهر یاسا جۆربهجۆرهكانی دارایی دهردهبڕێت و توێژینهوهو، لێكۆڵینهوهی شیكاری (التحلیلیه) لهسهر بارودۆخی دارایی و بودجهی بهردهست(الجاریه) بهپێی شێوازهكانی پلاندانان ئهنجام دهدات و، رێنمایی بۆ جێبهجێ كردنی بودجه دهردهچوێنێ و، بهڕێوهبهرێكی گشتیش سهرۆكایهتیی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون و پسپۆڕ بێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاری گشتی: سهرپهرشتیی (السیوله)ی نهختینهی خهزینهی گشتی و چۆنێتی دهسكاریكردنی بۆ جێبهجێكردنی بودجهی گشتیی ههرێم به ههردوو بهشهكهیهوه بهشی بهردهست(الجاری)و بهشی وهبهرهێنان له ئهستۆ دهگرێت، ههروهها پهرهپێدانی سیستهمی ژمێریاری گونجاو بۆ رێكخستنی لایهنی دارایی ئهنجامهكانی جێبهجێكردنهكهی له ئهستۆ دهگرێت و، كۆنتڕۆڵی ژمێریاریهتی دهسكاریكردنی دارایی لهسهر ههموو یهكه جێبهجێكارهكان دادهنێت و، روونكردنهوهكانی ژمێریاریهتی بۆ یهكهكانی كهرتی حكومی كه له مهركهزهوه پارهدار دهكرێن، دیار دهكات و، ئهنجامهكانی بهپێی ئوسووڵی ژمێریاریهتی دهخاته بهرچاو وسیستهمهكانی چاودێری ناوخۆ لهسهر دهسكاریكردنی ئهموالی گشتی پهرهپێدهدات و پێداویستهكانی سهركهوتنیان بۆ فهراههم دهكات و سهرپهرشتیی جێبهجێكردنیان دهكات چاودێری كردنی خهرجی رابوردوو و خهرجی پاش ئهویشهوه. لهو سهرپێچییه داراییانهش دهپێچێتهوه كه جێبهجێكردنیان به وهزارهتهكه دهسپێردرێت. بهڕێوهبهرێكی گشتیش سهرۆكایهتیی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنابێت و، به ئهزموون و پسپۆڕ بێت.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری یاسایی: لێكدانهوهی حوكمه داراییهكان و یاسا بهركارهكان دهگرێته ئهستۆ و، لێكۆڵینهوه لهسهر پڕۆژهی یاسا و، پێڕۆكان دهكات و، راو راوێژی خۆیشی لهسهر ئهو مهسهله یاساییانه دهدات كه پێوهندییان به كاروباری خزمهتی مهدهنی و داراییهوه ههیه كه فهرمانگهكانی ههرێمهوه دهیخهنه بهردهم وهزارهت، ههروهها شێوهی یاسایی بۆ گرێبهست و ئهو پڕۆژه یاسا و پێڕۆ و رێنماییانه بۆ بهردهم دادگاكان ئاماده دهكات كه پێوهندییان به ئیش و كاری وهزارهتهكهوه ههیه و بهڕێوهبهرێكی گشتیی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی له یاسادا بهدهست هێنا بێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی باج و عهقارات: ئهركی بهرێوهبردنی پێداویستییهكانی باج و وهدیهاتنی وهرگرتنی له ئهستۆ دهگرێ و ژمێریاریهتییهكهی رێك دهخات و بهدواداچوون بۆ قهرزهكانی دهكات و قهرزهكانی و رێكار و بنهماكانی وهرگرتنیان دهست نیشان دهكات، ههروهها مافی موڵكداریهتی عهقاری له ههرێم له باری جۆرو شوێنهوه له ئهستۆ دهگرێ و رێكی دهخات و تۆماری پێویستییهكانی دوور له (بمعزل)لایهنه پسپۆرهكان دهگرێته دهست و بڕیارهكانی تهرخان كردن و یاساكاری تایبهت به فرۆشتن و بهكریدانی خانووبهرهكانی موڵكی ههرێم جێبهجێ دهكات و، ههروهها بهرێوهبردن و بهیاناتی ئهو خانوو وبهرانهش جێبهجێ دهكات كه ئهركی بهرێوهبردن و فرۆشتنیان به وهزارهتی دارایی و ئابووری دهسپێردرێ و بهرێوهبردن و بهیاناتی ئهو خانوو وبهرانهش جێبهجێ دهكات كه ئهركی بهرێوهبردن و فرۆشتنیان به وهزارهتی دارایی و ئابووری دهسپێردرێ و بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنابێت و به ئهزموون و پسپۆر بێت.
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی گومرك: جێبهجێ كردنی یاسا گومرگییهكان ئهو فهرمان وبڕیار و رێنمایی و بهندانه(الچوابگ) له ئهستۆ دهگرێ كه دهزگا جۆربه جۆرهكانی ههرێم ئامادهیان دهكهن و پهیوهندییان به پسپۆرایهتییهكانی بهرێوهبهرایهتی گشتییهوه ههیهو، ههروهها بنهماو مهبدهئه پێویستییهكان بۆ ئاسانكردنی كردهوهی جێبهجێ كردنی و دانان و جێبهجێ كردنی پلانی پێویست بۆ بهرهنگار بوونهوهی قاچاغ و لێكۆڵینهوهی یاسا گومرگییه بهركارهكان دهست نیشان دهكات و، دادهنێت، بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی ههبێت و به ئهزموون و پسپۆر بێ و، لقی بهرێوهبهرایهتییهكانی گومرگی ههرێمی پێوه دهلكێ.
ماددهی دوازدهم:
ماددهی دوازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی خانهنشینی: یاساكانی خانهنشینی جێبهجێ دهكات و خزمهتی كارمهندهكانی ههرێم له فهرمانبهر و سهرباز و هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ دهژمێرێ، بۆ ئهوهی مووچهو پاداشتی خانهنشین بۆ خۆیان و خێزانهكانیان ببڕێتهوهو بۆ موستهحهقهكانیان خهرجی بكات و، بنهماو مهبدهئیش دادهنێ و رێنمایی دهردهچوێنێ و پێشنیار بۆ پهرهپێدانی ئهم یاسایانه لهبهر رۆشنایی كارهتازه پهیدا بووهكان(ما یستجد من امور) بهرز دهكاتهوه، ههروهها ئهو گیروگرفتانهش كه له كاتی جێبهجێ كردندا له چوارچێوهی سیاسهتی دارایی ههرێمدا رووبهرووی دهبێتهوه، بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون و پسپۆر بێت و بهرێوهبهرایهتییهكانی خانهنشینی له ههرێمدا پێوه دهلكێ.
ماددهی سیانزدهههم:
ماددهی سیانزدهههم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی بانكه بازرگانیهكان: بهڕێوهبهرێكی گشتیی سهرۆكایهتی دهكات بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و، به ئهزموون و پسپۆڕ بێت و، ئهمانهی خوارهوهشی پێوه دهلكێن: 1ـ بهڕێوهبهرایهتییهكانی بانكهكانی ئهلرهشید 2ـ بهڕێوهبهرایهتییهكانی بانكهكانی ئهلرافیدهین 3ـ بهڕێوهبهرایهتییهكانی بانكهكانی ههرێم