أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم:1. هاتنه ریزی نهقابه به داواكارییهكی نوسراو دهبێت و پێشكهش به ئهنجومهنی سهندیكا دهكرێت و هاوپێچ دهبێت لهگهڵ بهڵگهنامهی پشتگیری كردن به داخوازییهكه و دهبێت ئهنجومهن بریارێك له بارهیهوه بدات له ماوهی یهك مانگ له مێژووی تۆمار كردنی و ئهگهر ئهو ماوهیه تێپهری بهبێ ئهوهی ئهنجومهن لهو بارهیهوه بڕیارێك بدات ئهوا ئهمه به دانپێدانانی رهزامهندی دادهنرێت.2. ئهگهر ئهنجومهن داواكاری به ئهندامیهتی رهتكردهوه ئهوا دهبێت هۆیهكانی رهت كردنهوهكه ئاشكرا بكات.3. خاون داوا رهت كراوهكه بۆی ههیه له دادگای تهمییز تانه له بڕیارهكهی ئهنجومهن بدات، ئهمهش له ماوهی (15) پانزده رۆژ له مێژووی ئاگادار بوونهوهی له بڕیاری رهفز كردنهوهكه و بڕیاری دادگای تهمییز به یهك لاكهرهوه دادهنرێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم:1. دهكرێ دهستهی گشتی بۆ كۆبوونهوهیهكی نائاسایی بانگێشت بكرێت گهر سێ یهكی ئهندامانی دهستهی گشتی یان دوو سێ یهكی ئهندامانی ئهنجومهن ویستیان ئهو كۆبوونهوهیه بكرێت، هۆكاری پێویستی كۆبوونهوهكه به دیار دهخرێت، ئهو كاته به گوێرهی ئوسول ئهنجومهن لهسهریهتی كه بانگێشتی ئهندامان بكا و له ماوهی یهك مانگ له مێژووی تۆماركردنی داواكارییهوه كاتی كۆبونهوهكه دیاری بكات. 2. دهستهی گشتی نابێ له غهیری ئهو كێشانه بكۆڵێتهوه كه كۆبونهوهیان له پێناودا كراوه، ئهگهر پێوهیان پهیوهست نهبن یان لهوانهوه لق و پۆپیان لێ نهبوبێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ئهم وشانهی خوارهوه لهم یاسایهدا ئهم مانایانه دهبهخشن كه له بهرامبهریانهوه دانراون: 1. سهندیكا: سهندیكای رۆژنامهنووسانی كوردستانی عێراق. 2. ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكای رۆژنامهنووسانی كوردستانی عێراق. 3. نهقیب: نهقیبی رۆژنامهنووسانی كوردستانی عێراق. 4. رۆژنامهنووس: ههر ئهندامێك له سهندیكا بێ و وهفادار بێ بهرامبهر به پابهندییهكانی. 5. رۆژنامه: ههر چاپ كراوێك كه به شێوهی دهوری یان نادهوری له ههرێمی كوردستان دهردهچێ و به رهسمی مۆڵهت دراوه له لایهن حكومهتی ههرێمی كوردستانهوه 6. تۆمار: ئهو تۆمارهی كه پێش وهخت ئاماده دهكرێ بۆ تۆمار كردنی ناوی رۆژنامه نووس و تێكرای ئهو زانیاریانهی كه پهیوهندی به پیشهكهیانهوه ههیه.
ماددهی یهكهم :
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم : ههرێم : ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم : وهزارهت : وهزارهتی پێشمهرگه له ههرێم. سێیهم : وهزیر : وهزیری پێشمهرگه. چوارهم : بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتی پێشمهرگه. پێنجهم : ئهمینداری گشتی : ئهمینداری گشتی وهزارهت. شهشهم : سهرۆكی دهستهی ئهركان : سهرۆكی دهستهی ئهركان له وهزارهتی پێشمهرگه. حهوتهم : ئهنجومهن : ئهنجومهنی بهرگری وهزارهت.
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: یهكهم: نیساب له ئهنجومهن به ئامادهبوونی زۆربهی ئهندامان تهواو دهبێت، وه بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبوان دهردههێنرێن، وه له كاتی یهكسان بوونی دهنگهكان بهو لایهنهدا دهلهنگێ كه نهقیبی تێدایه. دووهم: ئهگهر به ههر هۆیهكهوه بێ شوێنی نهقیب چۆڵ بوو ئهوا بریكارهكهی شوێنی دهگرێتهوه یاخود سكرتێرهكهی ئهگهر جێگای بریكاری نهقیب چۆڵ بوو ئهوهش بۆ باقی ئهوهنده ماوهیهی كه ماوه. سێیهم: ئهگهر یهكیك له پایهكانی ئهنجومهن بێجگه لهوانهی كه له بڕگهی دووهمی سهرهوه ناویان هێندرا چۆڵ بوو بهههر هۆێكهوه بێت یهكێك له ئهندامهكانی یهدهگ شوینی دهگرێتهوه. چوارهم: ئهگهر پایهكانی زۆربهی ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوو ئهنجومهن لهسهریهتی له ماوهی دوو مانگدا بانگهێشتی دهستهی گشتی بكات بۆ ههڵبژاردنی ئهوانهی كه ئهو پایانه پڕدهكهنهوه به ههمان رێگای باسكراو لهم یاسایهدا بۆ ئهوهنده ماوهی كه ماوه به مهرجێك كه ئهوهنده ماوهی كه ماوه له شهش مانگ كهمتر نهبێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ناوی یاساكه له (یاسای دهستهی گشتی له ههرێمی كوردستان بۆ ئهو ناوچانهی ناكۆكییان لهسهره) ههمواردهكرێت بۆ (یاسای دهستهی گشتی له ههرێمی كوردستان بۆ ناوچه كوردستانییهكانی دهرهوهی ئیدارهی ههرێم).
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم : پاراستن و زێرهڤانی ههرێمی كوردستان و بهرگریی كردن لێی و مسۆگهركردنی بهرژهوهندییه نیشتمانی و نهتهوهییهكانی. دووهم : پاراستنی كیانی سیاسی ههرێم و سیستهمی حوكمه دیموكراتییهكهی و پارێزگارێكردن له دهزگا دهستوورییهكانی. سێیهم : پاڵپشتی كردنی حكومهتی فیدڕاڵ له بهرگری كردن له سهروهری و ئاسایشی عێراق به پێی دهستوری فیدڕاڵی و دهستووری ههرێم و بیرخهرهوهی له یهكگهیشتنی ئهمنی و ههماههنگی و هاوكاری كردن لهگهڵیدا لهسهر چۆنیهتی چارهسهركردنی قهیرانه ئهمنیهكان و كارهسات و بهشداریكردن لهكاتی پێویست له جهنگ و بهرهنگار بوونهوهی تیرۆر بهههموو جۆرهكانیهوه له ههرێمی كوردستان به تایبهتی و له عیراقیشدا بهههماههنگی و هاریكاری كردن لهگهلأ حوكمهتی فیدرالأ دا. چوارهم: دامهزراندنی پێكهاتهو یهكهی نیزامی سهربازی و مهشق پێكردنیان لهسهر ههموو هونهرێكی جهنگ وفێركردنی زانستییه نوێیهكان، تاكو شیاو بن بۆ بهرگری كردن له ههرێمی كوردستان. پێنجهم: دانانی پلانی پێویست بۆ پهرهپێدان و نوێكردنهوهی هێزهكانی پێشمهرگه، ئهمهش به ئامادهكردنی ههموو جۆرهكانی و پۆلێنهكانی و شێوازی پێدانی ههموو كهل و پهلێكی هونهری و پهرهپێدانی هونهرهكانی شهڕ و چۆنیهتی بهكارهێنانیان له مهیدانی جهنگدا. شهشهم: دابین كردنی ههموو ئهو كاروبارانهی پهیوهندییان به نیشتهجێ كردن و چهكداركردن و تهموین و گواستنهوه و خۆراك و مووچه وكاروباری دارایی و ژمێریاری وئاستی تهندروستی و جهستهیی وخزمهتگوزاری دیكه بۆ هێزهكان ههیه.
ماددهی سێیهم :
ماددهی سێیهم : وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێكدی: یهكهم : وهزیر : بهرپرسی یهكهمه له وهزارهت و بهرپرسه له كارهكانی و ئاراستهكردنی سیاسهتهكهی وسهرپهرشتی كردنی چالاكییهكانی ولهویشهوه فهرمان و رێنمایی دهردهچن له ههموو ئهوشتانهی پهیوهندییان به پێكهاتهكانی وهزارهت و ههموو كاروباری سهربازی و هونهری و دارایی و كارگیریی و رێكخستنهوه ههیه به پێی حوكمهكانی یاسا و بهرپرسه له بهردهم ئهنجومهنی وهزیران بهو ناوهی ئهندامێكی هاوكاره لێی و بۆی ههیه ههندێ لهدهستهڵاتهكانی به فهرمانبهره پله تایبهتییهكان له وهزارهتدا بدات، ههریهكهیان بهپێی پسپۆری خۆی. دووهم : وهكیل وهزارهت : یارمهتی وهزیر دهدات له سیاسهت و شێوهی بهڕێوهبردنی وهزارهت و، له چوارچێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه له پهیڕهوی ناوخۆی وهزارهت بۆی دهسنیشان كراوه یان ئهوهی له لایهن وهزیرهوه پێی دهسپێردرێ سهرپهرشتی كاروبارهكانی دهكا. سێیهم: ئهمیندارێتی گشتی: ئهمیندارێكی گشتی (به پلهی تایبهتی) بهڕێوهی دهبات و بهرپرسه به وهزیر و چهند یاریدهدهرێك بۆ راپهراندنی كاروباری كارگێڕی و جهنگاوهران و یاسایی وشارستانی یاریدهی دهدهن و ئهم بهڕێوهبهرایهتی ودهزگایانهی خوارهوهی پێوهدهلكێ: 1. بهڕێوهبهرایهتی گشتی گرێبهستهكانءكڕیاری وچهكداركردن وكهڵءپهل پێدان. 2. بهڕێوهبهرایهتی گشتی تاكهكان ءخۆبهخشكهران. 3. بهڕێوهبهرایهتی گشتی ڕاگهیاندنء ڕۆشنبیریء هۆشیاریی نیشتیمانی. 4. بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری خانهنشینیی پێشمهرگهو چاودێری خاوهن پێویستیه تایبهتیهكان. 5. بهڕێوهبهرایهتی گشتی بودجهو بهرنامهكان (ژمێریاری سهربازی). 6. فهرمانگهی یاسایی. 7. دادگا سهربازیهكان. چوارهم: پشكێنهریهتی گشتی: ئهفسهرێك سهرۆكایهتی دهكات بهمهرجێك پلهكهی له (لیواء) كهمتر نهبێ و دهبێته (پشكێنهری گشتی) و كارهكهیش پشكنین و بهدوا داچوونی دهزگا و پێكهاتهكان و یهكهكانی سهر به وهزارهتی پێشمهرگه دهبێ بۆ وهستان لهسهر ههڵوێست و باری هێزهكانی پێشمهرگه و ههڵسهنگاندنی ئاستی ئامادهیی شهڕكردنی و پیادهكردنی ئهوفهرمان و رێنماییانهی كه له وهزارهتهوه دهرچوون و ئهمهش به بهرزكردنهوهی راپۆرتی دهوری و نادهوری دهبێت بۆ وهزیر بهمهبهستی چارهسهركردن و پهرهپێدان. پێنجهم: فهرمانگهی چاودێری دارایی: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی و كارهكهیشی ئهنجامدانی ههموو پێویستییهكه له بارهی وردبینی و چاودێری كاروباری دارایی و بهدوا داچوون و پیادهكردنی رێنمایی وبنچینهی دارایی وژمیریارییه له وهزارهت و پێكهاتهكان و چۆنیهتی گرتنی سهرپێچیه داراییهكانه. شهشهم: بهڕێوهبهرایهتی ههماههنگی وپهیوهندیهكان: كارهكهی دروستكردن و رێكخستنی پهیوهندییهكانه لهگهلأ دهزگاو لایهنه شارستانی و سهربازییه فهرمیهكانی پهیوهندیدار بهكاروباری وهزارهت. حهوتهم: سهرۆكایهتی دهستهی ئهركهكان: ئهفسهرێكی ڕوكن سهرۆكایهتی دهكات كه پلهكهی له لیوا كهمتر نهبێ و سهرپهرشتی لایهنی پسپۆڕی سهربازی له وهزارهت دهگرێته ئهستۆ ولهو كاروبهرپرسیاریهتیهی كه پێی سپێردراوه دوو یاریدهدهر له دهستهی ئهركان (ئۆپڕاسیۆنهكان) و( كارگێریی و میره) یارمهتی دهدهن وئهم دهستهو بهڕێوهبهرایهتیه گشتی و پێكهاتانهی خوارهوهی پێوهی بهند دهبن: 1- یاریدهدهری سهرۆكی دهستهی ئهركان بۆ ئۆپراسیۆنهكان: 1. بهڕێوهبهرایهتی ئۆپراسیۆنهكان. 2. بهڕێوهبهرایهتی پلاندانان و پهرهپێدان ونوێكردنهوه. 3. بهڕێوهبهرایهتی مهشقی سهربازی و باوهڕیی. 4. بهڕێوهبهرایهتی گهیاندن. 5. بهڕێوهبهرایهتی ڕێكخستن. 6. بهڕێوهبهرایهتی پۆلهكان. 7. بهڕێوهبهرایهتی یاریهكانی سهربازییهكان. 2- یاریدهدهری سهرۆكی دهستهی ئهركان بو كارگیریی ومیره: أ- بهڕێوهبهرایهتی گشتی كارگیریی. ب- بهڕێوهبهرایهتی گشتی میره. ج- بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری پزیشكی. د- بهڕێوهبهرایهتی عینه و عهمباره مهڵبهندییهكان. ه- بهڕێوهبهرایهتی ئهشغال و نیشتهجێ كردنی سهربازیی. و- بهڕێوهبهرایهتی چاپخانه سهربازییهكان. ز- فهرماندهیی شوێنهكان(مواقع). ههشتهم: پێكهاتهكانی نیزامی زێرهڤانی ههرێم: به پێڕه و رێك دهخرێن. نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی ههواڵگری: كارو ئهركهكهی دابین كردنی ئاسایشی بارهگه و پێكهاتهكان و كۆكردنهوهی زانیارییهكانی ههواڵگری مهیدانی وستراتیژی وههڵسهنگاندنیان و دا زانیان له خزمهتی وهزارهتی پیشمهرگه وپكهاتهكانی وبارهگا باڵاكانی پهیوهندیداره. دهیهم: سهركردایهتی هێزهكانی یهدهگ: كاروبارهكهی به پێڕهو رێك دهخرێ. یازدهم: ئهنجومهنی بهرگری وهزارهت لهمانه پێكدێ: 1. وهزیر: سهرۆكه. 2. بریكاری وهزارهت: ئهندامه و لهكاتی ئاماده نهبوونی وهزیر سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكات. 3. ئهمینداری گشتی: ئهندامه. 4. سهرۆكی دهستهی ئهركان: ئهندامه. 5. بهڕێوهبهری ههواڵگری گشتی: ئهندامه. 6. پشكێنهری گشتی: ئهندامه. 7. فهرماندهی هێزی یهدهگ: ئهندامه. 8. وهزیر بۆی ههیه پشت به راوێژكار و شارهزایان لهكاتی پێویستدا ببهستێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: سهرۆكایهتی دهستهی ئهركان پلانی جێبهجێ كردن بۆ بهدێهینانی ئهو ئامانج و ئهركانه دادهنی كه له ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتوون.
ماددهی پازده
ماددهی پازده: یهكهم: مهندوبهكانی قهزا، كه بۆ ئهندامێتیی كۆنگرهی گشتی ههڵبژێردراون، دوای تهواو بوونی ئیش و كارهكانی كۆنگره كۆ دهبنهوه به سهرپهرشتی دهستهی لق بۆ ههڵبژاردنی لیژنهی قهزا لهناو خۆیاندا كه له (3) سێ ئهندامی ئهسڵی و یهك ئهندامی یهدهگ پێك دێت. دووهم: لیژنهی قهزا له یهكهم كۆبوونهوهیدا سهرۆكێك لهناو ئهندامهكانیدا بۆ خۆی ههڵدهبژێرێ و، سهرۆك له كۆبوونهوهكانی دهستهی لقدا ئاماده دهبێت. سێیهم: ئیش و كاری لیژنهی قهزا: 1-بهركارخستنی بڕیارو ئاڕاستهكاریهكانی دهستهی لق. 2- سهرپهرشتیی كاروباری یهكێتی له قهزادا. 3- بهرزكردنهوهی راپۆرتگهلی دهوری بۆ دهستهی لق دهربارهی ههر شتێك كه پێویست بێت بۆ بهرزكردنهوهی سهویهی فێركاری.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: بڕگه (1) له (دووهم)ی ماددهی شهشی یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوهو ئهمهی خوارهوه له جێگای دادهنرێ: یهكهم: ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه له پارێزهران بهپێی ماوهی تۆمار كردنهكهیان بهم شێوهیهی خوارهوه وهردهگیرێ: أ-(150) سهدو پهنجا دینار ئهگهر (3) سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنهكهیدا تێنهپهریبێ. ب- (200) دوو سهد دینار ئهگهر (3) سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنهكهیدا تێپهریبێ. حـ- (250) دوو سهدو پهنجا دینار ئهگهر (5) پێنج ساڵ بهسهر تۆماركردنیدا تێپهریبێ. د- (300) سێ سهد دینار ئهگهر (10) ده ساڵ بهسهر تۆماركردنیدا تێپهریبێ. ه- (350) سێ سهدو پهنجا دینار ئهگهر (15) پازده ساڵ بهسهر تۆماركردنیدا تێپهریبێ. و- (400) چوار سهد دینار ئهگهر (20) بیست ساڵ بهسهر تۆماركردنیدا تێپهریبێ. -بهندی (سێیهم) له ماددهی شهشهم ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: دووهم: پارێزهر ئابوونهی ساڵی پێشووی بهشداربوونی سندوق به یهك جار له ماوهی مانگی كانوونی دووهمی ههموو ساڵێكدا دهدات. خۆ ئهگهر، هات و، له كات و وهختی دواكهوت و نهیدا، ئهو لهو بارهدا رێژهی (50%) لهسهدا پهنجای ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانهی لهسهر زیاد دهكرێ. -بهندی (حهوتهم)ی ههمان مادده له یاساكه ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دادهڕێژرێتهوه: سێیهم: پێویسته لهسهر دایهره رهسمییهكان و شهخسه مهعنهوییهكان رێژهی بڕیاردراوی یاسایی له مزوكرێی پارێزهر دابشكێنن و یهكسهر ههواڵهی سندوقهكهی بكهن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: سهندیكا به مهبهستی جێ بهجێ كردنی ئهم ئامانجانه كار دهكات: 1. وهستانی پزیشكان لهگهڵ گهلی كوردستان وپشتگیری كردنی حكومهتی ههرێم وپێڕۆی دیموكراتی وپتهوكردن وبهرهو چاكتربردنی فیدرالییهت. 2. بهرگری كردن له مافی پیشهیيی ڕهوای پزیشكان له ههرێمدا. 3. رێكخستنی بهشداربوونی پزیشكان له ژیانی كۆمهڵایهتیدا. 4. سهرپهرشتی كردنی پیشهیی لهبارهی پزیشكان و دهست دانه پیشهیان له عییادهی تایبهتی ونهخۆشخانه ئههلیهكان، تاكو كاری چهوتی وا نهكرێ كه لهگهڵ پیرۆزیی پیشهكه نهگونجێ. 5. چهسپاندنی مهرجهكانی كردنهوهی عییادهی تایبهتی و نههێشتنی ئهو بارانهی كه مهرجهكانیان لێ نایهته دی. 6. وهدهست هێنانی دهرفهتی كاركردن بۆ پزیشكانی دانیشتووی ههرێم. 7. رێكخستنی پهیوهندییهكانی پزیشكان لهگهڵ دهزگاكانی دهوڵهت ودهزگا حكومهتی وناحكومهتییهكان. 8. هاریكاری كردن لهگهڵ سهندیكا وكۆمهڵهی پیشهیی دیكه له ههرێم دا وله دهرهوهیدا، لهوانهی ئامانجهكانیان لهگهڵ ئامانجی سهندیكادا دهگونجێن. 9. بههێزكردنی پهیوهندی لهگهڵ پزیشكه كوردهكان و دۆستانی گهلی كورد له دهرهوەی ههرێم دا. 10. بهرزكردنهوهی ئاستی پیشهیی و زانستی و رۆشنبیريی ئهندامانی بۆ پێشخستنی پیشهكه و پاراستنی. 11. رای خۆی لهسهر ئهو پرۆژهی یاسا و پێرهوانهوه دهرببرێ كه پهیوهندی به پیشهی پزیشكی و رێككهوتننامه تهندروستییهكانهوه ههیه. 12. ههوڵ بدا كه ئاسوودهیی ژیانی ئهندامهكانی له كاتی نهخۆشی وپیری و وزهبونیدا دهسهبهر بكا. 13. ڕێساكانی دهستدانه پیشهكه رێك بخات و موراقهبهی جێ بهجێ كردنیان بكات.
ماددهی پانزده:
ماددهی پانزده: 1. ئهنجومهن ئهم تایبهتمهندیانهی خوارهوه ئهنجام دهدا: 2. كاركردن بۆ هێنانهدی مهبهستهكانی سهندیكا. 3. پێشكهش كردنی پێشنیار له بارهی ههموار كردنی یاسای سهندیكاوه. 4. جێبهجێ كردنی كارهكانی دهستهی گشتی. 5. دامهزراندنی كارمهندانی سهندیكا و دیاریكردنی مووچهكانیان. 6. تهماشاكردنی داواكارییهكانی هاتنه ناو سهندیكا. 7. دهست نیشان كردنی ئهوانهی كه نوێنهری سهندیكا دهبن له لیژنه رهسمییهكان و ئهوانی تر له كاتێكدا كه نهقیب نوێنهرایهتی ناكات. 8. ههواڵهكردنی كێشهو شكایهتهكان بۆ لیژنهی تایبهتمهند. 9. دامهزراندنی لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكاندا. 10. پێك هێنانی لیژنهی لاوهكی بۆ هێنانهدی مهبهستهكانی سهندیكا. ی- قبوڵ كردنی دهست له كار كێشانهوهی نهقیب یان بریكارهكهی یان ههر ئهندامێك له ئهنجومهن یاخود له لیژنهكان. ك- ورد كارێك حسێبكاری ساڵانه براستێنێ بۆ وردكاری ساڵانه. ل- رێكخستنی خولهكانی ههڵبژاردن و بهڵگهنامهكانی تر و سهرپهرشتی كردنی كرداری ههڵبژاردن به گوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه. م- بڕیاردانی خۆ به خودان كردنی ماڵ و عهقار و قبوڵ كردنی لهقهبهر كردن و پێبهخشین. ن- دامهزراندن و بهرێوهبردنی یانهكان به گوێرهی یاسای كۆمهڵهكان. 2- ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی بدا به لیژنهی لقهكان.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: یهكهم: سهندیكا لهمانهی خوارهوه پێك دێ: 1/ دهستهی گشتی 2/ئهنجوومهنی سهندیكا 3/لیژنهی بهرزهفتی 4/دهستهی لقهكانی پارێزگاكان دووهم: 1/ دهستهی گشتی له ههموو ئهندامان یان ئهو نوێنهرانهی كه ئهركی سهرشانی خۆیان به پێی ئهم یاسایه جێ بهجێ كردووه پێك دێ و بهرزترین دهسهڵاته له سهندیكا و ههر سێ ساڵ جارێك كه له مێژووی ههڵبژاردنەکەوه دهست پێ دهكا له ههفتهی یهكهمی مانگی ئادار كۆبوونهوهیهكی ئاسایی له بارهگای خۆی دهبهستێ و ئهمهش به بڕیاری ئهنجوومهنی سهندیكا و بانگهێشتی نهقیب دهبێ بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندامی ئهصلی و دوو ئهندامی یهدهگ بۆ پڕكردنهوهی ئهندامیهتی ئهنجوومهن ولیژنهی بهرزهفت كردن ونیسابیش به ئامادهبوونی دووسێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی یا نوێنهرانی تهواو دهبێت وکاتێك كه نیساب تهواو نهبوو، ئهوا ههڵبژاردن دوای پازده ڕۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم دهكرێ له كات وشوێنی دیاری كراودا لهو كاتهدا به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان یا نوێنهران نیساب تهواو دهبێ به پێچهوانهش ئهنجوومهنهكه به بهردهوام بوو دادهنرێ له كارهكهی وبۆ دهورهیهكی دیكه. 2/له بارێكدا كه ئهندامانی دهستهی گشتی له (500) ئهندام پتر بوون، ئهوا ههڵبژاردنهكه له رێگهی نوێنهرانهوه دهبێ ورێژهی نواندنیان لهلایهن ئهنجوومهنی سهندیكا یان ئهوهی جێی دهگرێتهوه به ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكاوه دهسنیشان دهكرێ.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: جگه لهوهی كه ئهنجوومهنی سهندیكا دهستهڵاتی كاری تایبهتی به نهقیب دهدات، نهقیب ئهم كارانهی خوارهوهش دهكات: 1/نوێنهرایهتی سهندیكا لهبهردهم ههموو لایهنێكدا دهكات. 2/جێ بهجێ كردنی بڕیارهكانی ئهنجوومهنی سهندیكا. 3/بانگهێشت كردنی دهستهی گشتی بۆ كۆبوونهوه، ئهمهش لهسهر بڕیاری ئهنجوومهنی سهندیكا دهبێت. 4/سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهی دهستهی گشتی وئهنجوومهنی سهندیكا. 5/ئیمزاكردنی بهڵگهنامهی له بانك دانان وخهرج كردنی پارهی سهندیكا. 6/ئامادهكردنی بودجهی ساڵانه وراپۆرتی كۆتایی بۆ ژمێركاری دوایی و راپۆرتی ساڵانه لهبارهی چالاكی سهندیكا وپێشكهش كردنی به ئهنجوومهنی سهندیكا له وادهی دیاری كراوی دا. 7/دامهزراندنی كارمهندان له سهندیكا به پێی میلاكی پهسهندكراو لهلایهن ئهنجوومهنی سهندیكا وپیادهكردنی ئهوهی پهیوهندی ههیه به كاروباری خزمهت و بهرزهفت كردنیان. دووهم: نهقیب بۆی ههیه ههندێك له دهستهلاتهكانی خۆی بدات به جێگرهكهی یان یهكێك له ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكا.
ماددهی سی و دووهم
ماددهی سی و دووهم: 1/بڕیاری قهدهغهكردنی دهستدانه پیشه بهخاوهن پهیوهندییهكان رادهگهیهنرێ كه لیژنهی بهرزهفتكاری دیاری دهكات وبهههموو لقهكانی سهندیكای رادهگهیهنێ. 2/ناشێ پزيشكێكی تر لە عيادەی پزيشكێكی قەدەغەكراو لە دەستدانە پيشە كار بكات 3/ ئەو غهرامانهی كه لهلایهن لیژنهی بهرزهفتیهوه حوكمی پێ دهردهچێ دهبێته داهاتێ بۆ سهندیكا.
ماددهی سی پێنجهم
ماددهی سی پێنجهم: نهقیب وجێگری نهقیب ئهگهر له شوێنی نەقيب كاری بینی له سهرپێچی كردنی ههر بهرزهفتیهك كه له حوكمهكانی ئهم یاسایهوه پهیدا بووبێ، ئیجرائاتی یاساییان دهرههق دهكرێ لهبهردهم لیژنهی بهرزهفتیدا، ههواڵه كردنیشیان بۆ لیژنهی بهرزهفتی لهلایهن دهستهی گشتییهوه دهكرێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: بهندی (1)ی بڕگهی (دووهم)ی ماددهی (6)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دووهم: 1- ئابوونهی ساڵانهی ئهندامێتی بهگوێرهی ماوهی تۆماركردن بهم شێوهیهی خوارهوه له پارێزهر وهردهگیرێت: أ- (100.000) سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێنهپهڕی بێت. ب- (250.000) دوو سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. جـ- (300.000) سێ سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی پێنج ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. د- (350.000) سێ سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی ده ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. هـ- (400.000) چوار سهد ههزار دینار ئهگهر ماوهی پازده ساڵ بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت. و- (450.000) چوار سهدو پهنجا ههزار دینار ئهگهر ماوهی بیست ساڵ بهرهو سهر بهسهر تۆماركردنی تێپهڕی بێت.
ماددهی پانزدهیهم:
ماددهی پانزدهیهم: یهكهم: ئهگهر جێگای نهقیب به ههر هۆیهك چۆڵ بوو بریكارهكهی شوێنی دهگرێتهوه بۆ ئهو ماوهی كه باقی ماوه، ئهگهر پایهی بریكاریش چۆڵ بوو ئهوا سكرتێر شوێنی نهقیب دهگرێتهوه. دووهم: ئهگهر پایهی نهقیب و بریكارهكهی چۆڵ بوو ئهندامێك له ئهندامه ئهسلییهكان له رێگای ههڵبژاردنی نهێنیهوه شوێنی دهگرێتهوه، پێویسته ئهنجومهن دهستهی گشتی بانگهێشت بكات بۆ كۆبوونهوهیهكی نائاسایی له ماوهیهك كه له دوو مانگ تێپهر نهكا به مهبهستی ههڵبژاردنی نهقیب و بریكارهكهی بۆ ئهو ماوهیهی كه باقی ماوه به مهرجێك له شهش مانگ كهمتر نهبێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ماددهی نۆزدهمینی یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوهو، ئهمهی خوارهوه دێته جێگای: یهكهم: پارێزهرێ ناوی له لیستهكهدا تۆمار نهكرا بێ ناشێ راوێژكاریی یاسایی بكات یان ببێته وهكیلی غهیرو ئیددیعای مافگهلێ بكاو لهبهردهمی دادگاكان و لایهنگهلی لێ پێچینهوهدا دیفاعی لێ بكات یان ناكۆكی یهكلابكاتهوه، تهنیا ئهمهی خوارهوه نهبێ: 1.ئهوانهی دهعوای سهر به چاككردنی كشتوكاڵ و ئهحواڵی شهخصی و ئهحواڵی مهدهنییان له دادگاكاندا ههیه، بۆیان ههیه مێردیان و خهزووریان و خزمی تا پلهی دووهمیان بكهنه وهكیل، كهسێكیش بهپێی (ولایه یان وصایه یان قهیمومه یان تولیه) جێگای كهسێكی تر بگرێتهوه، ئهویش ئهو مافهی ههیه. 2. وهزیری پێوهندیدار یان سهرۆكی لایهنێك كه سهر به وهزارهت نییه، بۆیان ههیه فرمانبهرێكی خاوهن بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا (بهشی یاسا)ی خۆیان له جیاتی خۆیان دابنێن كه له مورافهعهی بهردهم دادگاكان و ئهو لایهنانهی كه خهسڵهتی یاساییان ههیه، لهم دهعوایانهی خوارهوهدا ئاماده ببن: أ.لهو دهعوایانهدا كه دایهرهیهك له دایهرهكانی دهوڵهت تهرهفێك بێت تێیداو بههاكهی له (25000) بیست و پێنج ههزار دینار زیاتر نهبێت. ب. لهو دهعوایانهدا كه لهنێوان دایهرهكانی دهوڵهت یان ههندێكیان له دژی ههندێكیان دهیكهنهوه، سا بههای دهعواكه ههرچهندێ دهبێ، ببێ. دووهم: لیژنهیهك بۆ دابهشكردنی دهعوا حكومهییهكان، له سێ ئهندام پێك دههێنرێ یهكێكیان نوێنهرایهتی وهزارهتی دارایی و ئابووری دهكات كه ئهو وهزارهته لهناو ئهو فهرمانبهرانهی خۆیدا كه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسایان ههیه دایدهنێ و، دووهمیان نوێنهرایهتی سهندیكای پارێزهران دهكات كه سهندیكا لهناو پارێزهره راوێژكارهكاندا دایدهنێ و، ئهندامی سێیهم ئهو دایهرهیه دایدهنێ كه وهكالهتهكه بۆ ههر دهعوایهك، به جیا دهكاتهوه. سێیهم: دهعواگهلی دایهره رهسمی و نیمچه رهسمییهكان كه دهیانهوێ پارێزهرێكی تێدا بكهن وهكیلی خۆیان مافهكانیان بپارێزێ، تهنها ئهو لیژنهیه دابهشیان دهكات و، دانانی پارێزهرهكهش بهپێی گرنگیی دهعواكهو به رهزامهندیی زۆرینهی ئهندامانی لیژنهكه دهبێت.