أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ههردوو بڕگهی (1)و(4) له ماددهی پێنجهم ههمواردهكرێ وبهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: مسۆگهر كردنی ئامادهكاری و پێگهیاندنی مامۆستا و وانهبێژان وسهرپهرشتیاره پهروهردهییهكان وبهرپرسانی بهرێوهبردنی فێركاری وسهرپهرشت ومهشق پێكردنهوهیان له كاتی خزمهتدا و، به توانا كردنیان له گهشهسهندنی پیشهییو زانیستیداو، پشتگیری له پلهوپایهیان به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی فێركردنی باڵاو توێژینهوهی زانستی و وهزارهته پێوهندیدارهكاندا. 4- گرنگیدان به پهروهردهی ئاینی و رهوشت، به پێی بنهماكانی لێبوردهیی وهاوكاری و ڕاستگۆیی ودلسۆیی، به گوفتارو بهكردار.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه له (4/6/1992)وه جێبهجی دهكرێن و له رۆژنامهی رهسمیشدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: دهستهی گشتیی یهكێتی، بۆی ههیه، خۆحهزانه، دوای رهزامهندیی دووله سێی ئهندامانی، یهكێتییهكه ههڵوهشێنێتهوه، ئهوساكه، موڵك وماڵی یهكێتییهكه، دهدرێت به كۆمهڵهیهكی هاو شێوهی خۆی.
ماددهی دوازدهم:
ماددهی دوازدهم: سهرۆكی ئهنجومهن ئهمانهی خوارهوه دهگرێته دهست: یهكهم: نۆینه رایهتی كردنی یهكێتی لهبهردهم دادگاكان و دایهره فهرمییهكان و لایهنهكانی دیكهدا. دووهم: خهرجكردنی پارهی پێویست بۆ كاروباری یهكێتی، دوای رهزامهندیی ئهنجومهن. سێیهم: سپاردنی ههندێ له سهڵاحییاتی خۆی بهجێگرهكهی.
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: یهكهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتكارییانهی خوارهوه دهگرێته دهست: أ- پێكهێنانی لیژنهكان و ناوزهدكردنی سهرۆكهكانیان. ب- پهسندكردنی بوجهی ساڵانه. ج- دهرچواندنی بڕیاری زهبتیو، ڕهشكردنهوهی ناوی ئهندامهكان. د- دامهزراندنی كارمهندان له یهكێتیداو، دیاركردنی مووچهو، كۆتایی هێنان به وهزیفهكانیان. ه- چوارچێوهی سهڵاحییاتی خهرج، بۆ سهرۆك دادهنێ. و- سهر پهرشتكردنی ئیش وكاری لقهكانی پارێزگاكان. ز- پاراستنی موڵك وماڵی یهكێتیو، وهبهرهێنان و پهرهپێدانی. دووهم: دهشێ، له ماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی دوای پێڕاگهیاندنهوه دهست پێ دهكا، له دادگای پێداچوونهوهدا، تانه له بڕیاره زهبتیهكانی ئهنجومهن بدرێت. بڕیاری ئهم دادگایهش بنبڕده بێت.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: بهپێی ئهم یاسایه، یهكێتییهكی پیشهیی سهربهخۆ بۆ دادوهران دادهمهزرێت، پێیدهگوترێ یهكێتیی دادوهرانی ههرێمی كوردستان وبارهگاكهی له ههولێری پایتهخت دهبێ و، بۆی ههیه، لهههر پارێزگایهكی ههرێمدا، لقێك بكاتهوه.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: كۆبوونهوهكانی لیژنه به ئاماده بوونی زیاتر له نیوهی ئهندامانی له گهڵیانداو سهرك و ئهگهر ئهگهر ناجێگیرهكهی ساز دهبن و بڕیارهكانی به زۆرینهی دهنگی ئاماده بووان دهدرێن و ئهگهر دهنگهكان وهك یهك بوون ئهو لایه زال دهكرێ كه سهرۆكی له گهڵدایه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ههر پێشمهرگهیێ پلهی زهبوونیی گهیشتبێته (100%) یان ئهندامێكی لهشی (وهك ئهوهی لهبڕگهی دووهمی ماددهی یهكهمدا هاتووه) له دهست دابێ، مووچهیهكی خانهنشینی بۆ دهبڕدرێتهوه، به قهدهر سهرجهمی ئهو مووچه و دهرماڵهیه بێت كه مانگانه له كاتی خزمهتا وهریدهگرت.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ماددهی بیست ویهك ههمواردهكرێ وبهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: پێكهاتهكانی ناوهندی وهزارهت پێك دێت له: 1. نوسینگهی وهزیر. 2. نوسینگهی بریكاری وهزارهت. 3. بهرێوهبهرایهتی گشتی دیوان. 4. بهرێوهبهرایهتی گشتی بهرنامهكان وشێوازهكانی فێركاری وچاپهمهنیهكان. 5. بهرێوهبهرایهتی گشتی چاڵاكی وهرزش وهونهر. 6. بهرێوهبهرایهتی گشتی باخچهی ساوایان وخوێندنی سهرهتایی. 7. بهرێوهبهرایهتی گشتی ڕاستكردنهوهو تاقیكردنهوهو بڕوانامهكان. 8. بهرێوهبهرایهتی گشتی فێركردنی دواناوهندی وپیشهیییهكان. 9. بهرێوهبهرایهتی گشتی پلان دانانی پهروهردهیی. 10. بهرێوهبهرایهتی گشتی فێركردنی توركمانی. 11. بهرێوهبهرایهتی گشتی فێركدنی سریانی. 12. بهرێوهبهرایهتی گشتی پهیمانگهكان ومهشقكردن. 13. بهرێوهبهرایهتی گشتی سهرپهرشتكردنی پهروهردهیی. 14. بهرێوهبهرایهتی گشتی بینایه وكارگهكان.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: یهكهم: خهرج كردن له پشتیوانهی حیساباتی سهرهكی (بهخشین، باروبوو، خهرجی پرۆژهكانی وهبهرهێنان) دهبێت، ئهویش له لایهن وهزارهتی دارایی و ئابوورییهوه له چوارچێوهی بودجهی ههرێمی كوردستان ـ عیراقدا. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه دهسهڵاتی خهرج كردنی راستهوخۆ لهبهر رۆشنایی تهرخان كراو له چوارچێوهی بودجهی ساڵانهیاندا، به وهزیران و سهرۆكی لایهنانی گرێ نهدراو به وهزارهت و بریكاری وهزارهتهكان و بهڕێوهبهرانی گشتی و بهڕێوهبهران و سهرۆك یهكهكانی ئیداری بدات، ئهمهش به گوێرهی بڕیارێكی ئهنجومهن دهبێت كه بۆ ئهو مهبهسته دهرچووه و ئهنجومهننیش بۆی ههیه به گوێرهی ههلومهرجی بهرژهوهندیی گشتی و پیاده كردنی بنهمای لامهركهزی، چاو بهو دهسهڵاتانهی كه دراون، دهخشێندرێتهوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: یهكهم: داشكاندنی رێژهی 10% له كۆی بودجهی وهگهڕخستن كه بڕهكهی 989 ملیار و 670 ملیۆن دیناره و بۆ ئهم لایهنانهی خوارهوه دهگوازرێتهوه: 1- بڕی (150) سهد و پهنجا ملیار دینار بۆ بهردهوامبوونی ههڵمهتی دروست كردنی قوتابخانه له ههرێمدا. 2- بڕی (300) سێ سهد ملیار دینار بۆ ئهوهی بخرێته سهر بودجهی وهبهرهێنان بۆ بههێزكردنی پڕۆژه پێشنیاركراوهكان كه رێژهی له 10% ی تێچووی گشتی پڕۆژهكهی بۆ تهرخان كراوه و بهسهر پارێزگاكانی ههرێمدا بهگوێرهی رێژهی دانیشتوانیان دابهش دهكرێت. 3- بڕی (100) سهد ملیار دینار بۆ پشتگیری پڕۆژه خزمهتگوزارییهكانی قهزا و ناحیه سنوورییه زیان لێكهوتووهكان و ئهوانهی له رابردوودا كۆچیان پێ كراوه، بهمهرجێ بخرێته سهر بودجهی گهشهپێدانی پارێزگاكان بهگوێرهی چڕی دانیشتوانیان. 4- بڕی (70) حهفتا ملیار دینار بۆ پشتگیری پڕۆژه خزمهتگوزارییهكانی ناوچه دابڕێندرا و كێشه لهسهرهكان و وهزارهتی پلاندانانی ههرێم بهدواداچوونی جێبهجێكردنی دهكات. 5- بڕی (20) بیست ملیار دینار بۆ دروست كردن و نۆژهنكردنهوهی دامهزراوه وهرزشییهكان و پشتگیریی كهرتی وهرزش له ههرێمدا. 6- بڕی (35) سی و پێنج ملیار دینار بۆ پڕكردنهوهی خهرجییهكانی ئهنجامدانی ههڵبژاردنهكانی ئهنجومهنی پارێزگا و قهزا و ناحییهكانی ههرێم. دووهم: ئهو بڕهی كه دهمێنێتهوه كه (314،670) سێ سهدو چوارده ملیار و شهش سهد و حهفتا ملیۆنه بهم شێوهیهی خوارهوه دابهش دهكرێت: 1. زیادكردنی پێشینهی هاوسهرگیری له (2،5) دوو ملیۆن و نیوهوه بۆ (5) پێنج ملیۆن دینار. 2. زیاد كردنی پێشینهی خانووبهره له (15) پانزه ملیۆن دینارهوه بۆ (20) بیست ملیۆن دینار. 3. زیادكردنی دهرماڵهی كهسهكانی پۆلیس و ئاسایش و هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ (دهرماڵهی خواردن) بۆ (210) دوو سهدو ده ههزار دینار مانگانه. 4. زیادكردنی تهرخان كراوی تۆڕی چاودێری كۆمهڵایهتی له (75) حهفتا و پێنج ههزارهوه بۆ (150) سهد و پهنجا ههزار دینار مانگانه. 5. بههێز كردنی قهرزهكانی ههردوو بانكی كشتوكاڵی و پیشهسازی. 6. پێشینهی هاوسهرگیری كه (5) پێنج ملیۆن دیناره به كوڕوكچی شههید و ئهنفال كراوه دهدرێت و لێیان وهرناگیرێتهوه.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: وهزارهت و فهرمانگهكانی ههرێم تێكڕای حیسابی مانگانهیان (بودجهكانی پێداچوونهوه) له وادهیهكدا كه ماوهكهی له (10) رۆژ له دوای كۆتایی هاتنی ههر مانگێك تێپهڕ نهكات، پێشكهش به وهزارهتی دارایی و ئابووری، بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاری دهكهن.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشهو رستانهی خوارهوه ، ماناكانی بهرامبهریانه: 1- ههرێم: ههرێمی كوردستانی – عێراق. 2- سهرۆك: سهرۆكی ههرێمی كوردستانی عێراق. 3- ههیئه: ههیئهی گشتیی ئاسایشی ههرێمی كوردستانی عێراق. 4- سهرۆكی ههیئه: سهرۆكی ههیئهی گشتیی ههرێمی كوردستانی عێراق.
ماددهی دوازدهم
ماددهی دوازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی خانهنشینی: یاساكانی خانهنشینی جێبهجێ دهكات و خزمهتی كارمهندهكانی ههرێم له فهرمانبهر و سهرباز و هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ دهژمێرێ، بۆ ئهوهی مووچهو پاداشتی خانهنشین بۆ خۆیان و خێزانهكانیان ببڕێتهوهو بۆ موستهحهقهكانیان خهرجی بكات و، بنهماو مهبدهئیش دادهنێ و رێنمایی دهردهچوێنێ و پێشنیار بۆ پهرهپێدانی ئهم یاسایانه لهبهر رۆشنایی كارهتازه پهیدا بووهكان(ما یستجد من امور) بهرز دهكاتهوه، ههروهها ئهو گیروگرفتانهش كه له كاتی جێبهجێ كردندا له چوارچێوهی سیاسهتی دارایی ههرێمدا رووبهرووی دهبێتهوه، بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون و پسپۆر بێت و بهرێوهبهرایهتییهكانی خانهنشینی له ههرێمدا پێوه دهلكێ.
ماددهی پانزدهم
ماددهی پانزدهم: كۆمپانیای گشتی تهئمین: كاری تهئمین كردن لهسهر موڵك و ماڵی گشتی و تایبهتی له ئهستۆ دهگرێ، ههروهها ئهئمین كردنی كهسهكانیشی(تأمینات الحیاه) له ئهستۆ دایه. ئهمهش له سایهی ئهو یاساكاریانهی كه لهم بوارهدا بهركارن.بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون شارهزاو پسپۆر بێت و لقهكانی كۆمپانیای له پارێزگاكان پێوه دهلكێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی بودجه: بهرپرسیارێتی پلاندانان دهگرێته ئهستۆو بودجهی ههرێم ئاماده دهكات و، له پێكهاته و قۆناغهكانی بودجهی گشتی و بهشهكانی دهكۆڵێتهوه، ههروهها بڕیاری بهرایی(الاولی)لهسهر هێزی كار(میلاك)ی فهرمانگهكانی ههرێم دهدات و، پشتیوانهی پارهی پێویستیان بۆ زامن دهكات و، رای خۆی لهسهر یاسا جۆربهجۆرهكانی دارایی دهردهبڕێت و توێژینهوهو، لێكۆڵینهوهی شیكاری (التحلیلیه) لهسهر بارودۆخی دارایی و بودجهی بهردهست(الجاریه) بهپێی شێوازهكانی پلاندانان ئهنجام دهدات و، رێنمایی بۆ جێبهجێ كردنی بودجه دهردهچوێنێ و، بهڕێوهبهرێكی گشتیش سهرۆكایهتیی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون و پسپۆڕ بێت.
ماددهی بیست و سێیهم:
ماددهی بیست و سێیهم: دارایی یهكێتی له مانه پێك دێ: 1-ئهوهی ژوورهكان دهیدهنێ و بهو شێوهیهی ئهنجومهنی یهكێتی دیاری دهكا. 2-ئهو پیتاك و یارمهتیانهی ئهندامهكان پێشكهشی ئهنجومهنی یهكێتی دهكهن. 3-داهاتی ئهو خزمهتگوزاریانهی یهكێتی بهجێیان دێنێ. 4-داهاتی بهگهر خستنی پاره و پوولی یهكێتی و ژوورهكان به پێی یاسا.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: دهستهی ئهو سندوقه له سێ ئهندام پێك دێ: یهكهم: 1. ئهندامێكی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ، ئهنجومهنی سهندیكا دهیانپاڵێوێ. 2. ئهندامێكی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ. به پلهی بهرێوهبهر، وهزیری رۆشنبیری دایاندهمهزرێنێ. 3. ئهندامێكی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ، به پلهی بهرێوهبهر، وهزیری دارایی و ئابووری دایاندهمهزرێنێ. 4. ماوهی ئهندامێتی له دهستهكهدا سێ ساڵه و، تازهكردنهوهشی بۆ ههیه. دووهم: 1. نوێنهری وهزارهتی رۆشنبیری سهرۆكایهتيی دهستهكه دهكا. 2. ئهم دهستهیه ههموو بڕیارهكانی خۆی به زۆرینهی دهنگ دهردهكات.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: دهسهڵاتهكانی دهسته: دهسته ئهم دهسهڵاتانه دهگێرێ: یهكهم: داهاتی دارایی بۆ سندوقهكهو وهبهرهانینی (استثمارها) دابین دهكا و بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایهش بۆ بهرژهوهندی ئامانجهكانی سندوقهكه دهیانخاته گهڕ. دووهم: رۆژنامهوانان خانهنشین دهكا. سێیهم: دیاركردن و چهسپاندنی ماوهی بهسهربردنی پیشهكه بۆ رۆژنامهوان و حساب كردنیشی بۆ مهبهستی خانهنشینی. چوارهم: بڕینهوهی مافی خانهنشینی بۆ رۆژنامهوانان و، دوای مهرگیشیان بۆ خاو خێزانیان. پێنجهم: ئامادهكردنی بوجهی ساڵانهی سندوقهكه و، ناردنی بۆ وهزارهتی دارایی و ئابووری بۆ تهسدیق كردن و، رێكخستنی جهدوهلی مانگ به مانگی سهرجهم حیساباتی سندوقهكه. شهشهم: بهپێی یاسا كارپێكراوهكان، فهرمانبهران بۆ ههڵسوڕاندنی ئیشوكاری سندوقهكه دادهمهزرێنێ و، كۆتاییش به خزمهتیان دێنێ. حهوتهم: له بانكێ له بانكهكانی ههرێمدا حسابی تایبهت بۆ دارایی خۆی دهكاتهوه و بهو بانكهی دهسپێرێ و، لێ كێشانهوه و خهرج و مهسرهفیش به بڕیاری دهسته و ئیمزای سهرۆكی دهسته و بهرپرسی دارایی دهكرێ. ههشتهم: ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی دهدات به سهرۆكهكهی یان به یهكێ له ئهندامهكانی. نۆیهم: دهرهێنانی رێنمایی پێویست بۆ ساناكردنی ئیدارهی سندوقهكه.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: رۆژنامهوان شایستهی تهواوی مافهكانی خانهنشینه: یهكهم: ئهگهر رۆژنامهوانێ له كاتی كارو پیشه رۆژنامهوانی یهكهیداو بهو هۆیهوه ئهمری خوا بكا یان شههید ببێ، ئهوه لهو بارهدا خاووخێزانی موستهههقی مافی خانهنشینی دهبن. دووهم: ئهگهر له كاتی كارو پیشه رۆژنامهوانی یهكهیداو بهو هۆیهوه دوچاری پهككهوتهیی بوو و، به تهواوی و بهردهوام له كارو پیشه رۆژنامهوانی یهكهی خست، به مهرجێ بڕیاری لیژنهیهكی پزیشكیی پسپۆڕو رهسمیی بۆ دهرچووبێ.