أحكام القانون

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: كاركردن به‌ بڕگه‌(4)ی مادده‌ (2) له‌ یاسای باجی ده‌رامه‌تی ژماره‌ (113)ی ساڵی 1982ی هه‌مواركراو راده‌گیرێ. دووه‌م: كاركردن به‌ بڕگه‌(2) له‌ بڕیاری ژماره‌ (520)ی ساڵی 1987 راده‌گیرێ. سێیه‌م: كاركردن به‌ بڕگه‌(20)ی مادده‌ (7)ی یاسای باجی ده‌رامه‌تی ژماره‌ (113)ی ساڵی 1982ی هه‌مواركراو ڕاده‌گیرێ. چواره‌م: بڕیاری ژماره‌ (73)ی ساڵی 2000 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌. پێنجه‌م: مادده‌ (2) له‌ بڕیاری ژماره‌ (86)ی ساڵی 2000 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌. شه‌شه‌م: مادده‌ (3) له‌ یاسای باجی ده‌رامه‌تی ژماره‌ (5)ی ساڵی 1999 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌. حه‌وته‌م: مادده‌ (4) له‌ یاسای باجی ده‌رامه‌تی ژماره‌ (5)ی ساڵی 1999 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌. هه‌شته‌م: ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خرێته‌ پالأ مادده‌ (2) و ده‌بێته‌ بڕگه‌(4) و به‌م جۆره‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌:ـ 1. باجێك به‌رێژه‌ی به‌رزبوونه‌وه‌ له‌ نرخی خانووبه‌ره‌كه‌ فه‌رزده‌كرێ یان مافی به‌كارهێنانی خه‌مڵێندرابێت به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسای ژماره‌ (85)ی ساڵی 1978ی خه‌مڵاندنی به‌های خانووبه‌ره‌ و قازانجه‌كانی یان به‌ده‌له‌كه‌ی و كامیان به‌ســـه‌ر خاوه‌ن موڵك پتر ده‌وه‌ستێ یان خاوه‌نی مافی ده‌سكاری كردنیه‌تی به‌هه‌ر رێگایه‌ك له‌ رێگاكانی گواستنه‌وه‌ی موڵكایه‌تی یاخود چنگ كه‌وتنی مافی ده‌سكاری كردنیان یان گواستنه‌وه‌ی وه‌ك (فرۆشتن و گۆڕینه‌وه‌ و رێككه‌وتن و ده‌ست هه‌ڵگرتن وبه‌خشین ولابردنی كۆیه‌شی و پاكۆكردنی وه‌قف یاخود بانه‌وانی) و مامه‌ڵه‌ له‌گه‌لأ كرێچی وه‌ك خاوه‌ن موڵك ده‌كرێ له‌ كاتی به‌كرێ گرتنی خانوو كه‌ كه‌وتووه‌ته‌ به‌رده‌ســتی به‌ گرێبه‌ستی بانه‌وانی وبه‌م جۆره‌ حسێب ده‌كرێ:ـ 2. یه‌كه‌م(50000000) په‌نجا ملیۆن دینار له‌ نرخی خه‌ملێنراوی خانووبه‌ره‌ كه‌ یا به‌ده‌له‌كه‌ی ده‌بوردرێ ءئه‌م گوژمه‌ پاره‌یه‌ به‌سه‌ر هاوبه‌شه‌كاندا به‌ پێی یشكه‌كانیان دابه‌ش كرێ ئه‌گه‌ر خانووبه‌ره‌كه‌ به‌ موڵك كرابێ له‌ ڕووی كۆبه‌شییه‌وه‌. ب-ئه‌وه‌ی له‌ بڕه‌ پاره‌ لێبوردراوه‌كه‌ پتر بێ كه‌ له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م /1) له‌م به‌نده‌دا هاتووه‌، به‌م رێژه‌یه‌ باجه‌كه‌ ده‌یگرێته‌وه‌:ـ 1. (3%) تاكو (50000000) په‌نجا ملیۆن دینار. 2. (4%) ئه‌وه‌ی له‌ (50000000) په‌نجا ملیۆن دینار زیاتربێ تاكو (100000000) سه‌د ملیۆن دینار. 3. (5%) ئه‌وه‌ی له‌ (100000000) سه‌د ملیۆن دینار زیاتربێ تا ده‌گاته‌ (150000000) سه‌د وپه‌نجا ملیۆن دینار. 4. (6%) ئه‌وه‌ی له‌ (150000000)سه‌د وپه‌نجا ملیۆن دینار زیاتربێ. 5. ئه‌گه‌ر گواستنه‌وه‌ی مڵكداری خانووبه‌ره‌كه‌ له‌سه‌ر چه‌ند پشكێك له‌خانووبه‌ره‌كه‌ بوو، ئه‌وا باجه‌كه‌ به‌ پێی حوكمه‌كای ئه‌م یاسه‌ له‌سه‌ر هه‌موو خانووبه‌ره‌كه‌ حسێب ده‌كرێ و به‌پێی پشكه‌كانی كه‌ گوازراونه‌ته‌وه‌ بۆگشت خانووبه‌ره‌كه‌ وه‌رده‌گیرێ. 6. نابێ مۆڵه‌تی ئه‌و مامه‌لانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ به‌ر حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ رێكاره‌كانی پشكنین و گه‌ڕان به‌دوای سه‌رپێچییه‌كانی باج كه‌ به‌ر له‌ جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌نجامدراوه‌ هه‌ڵپه‌سێردرێ. 7. حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ به‌ده‌ر له‌و لێبوردرانه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌ (یه‌كه‌م/1)دا هاتوون پیاده‌ ده‌كرێن به‌سه‌ر گواستنه‌وه‌ی موڵكایه‌تی خانووبه‌ره‌ یان مافی ده‌سكاری كردنی كه‌پێش ئه‌م یاسایه‌ ته‌واوبووه‌ و باجه‌كان یان فه‌رقی خه‌مڵێنراوه‌كه‌ی كه‌ كه‌وتۆته‌سه‌ریان نه‌دراوه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: یه‌كه‌م: كاركردن به‌بڕگه‌ (10/ج) له‌ مادده‌ (1)ی یاسای باجی ده‌رامه‌تی ژماره‌ (113)ی ساڵی 1982 ی هه‌مواركراو له‌ هه‌رێمی كوردستان راده‌گیرێ. دووه‌م: ده‌سته‌واژه‌ی (له‌غه‌یری وڵاته‌ عه‌ره‌بیه‌كان) له‌ بڕگه‌ (10/د) له‌ یاسای باجی ده‌رامه‌تی ژماره‌(113)ی ساڵی 1982ی هه‌مواركراو لاده‌برێ. سێیه‌م: ئه‌م بڕگه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خرێته‌ سه‌ر مادده‌ (1) له‌ یاسای باجی ده‌رامه‌تی ژماره‌ (113) ی ساڵی 1982ی هه‌مواركراو و ده‌بێته‌ بڕگه‌ (10/ج) بۆی:ـ بڕگه‌(10/ج): ئه‌و هاووڵاتییانه‌ی له‌ رۆڵه‌كانی هه‌رێمی كوردستانن و له‌ ده‌ره‌وه‌ی عیراق نیشته‌جێن، وه‌ك نیشته‌جێكان بۆ مه‌به‌ستی پیاده‌كردنی ئه‌ م یاسایه‌ حسێب ده‌كرێن.

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی 1/1/2008 دا جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری له‌ هه‌رێم بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی چواره‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی سێیه‌م: بڕگه‌ی (1) له‌بڕیاری (520)ی ساڵی 1987 به‌م شێوه‌یه‌ هه‌موارده‌كرێ: بڕگه‌(1): خانوویه‌كی نیشته‌جی بوون یان شوققه‌یه‌كی نیشته‌جی بوون كه‌ هه‌ر یه‌ك له‌باوك یاخود رۆڵه‌كانی خاوه‌ن خانوو به‌كاریان هێنابێ له‌ باجی خانووبه‌ره‌ ده‌بوردرێن، به‌مه‌رجێك ئه‌وه‌ی لێی دانیشتووه‌ خانوو یا شوققه‌ی نیشته‌جێ بوونی به‌ شێوه‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆ نه‌بێت.

مادده‌ی دووه‌م: دووه‌م :كاركردن به‌ مادده‌ (11) له‌ یاسای باجی خانووبه‌ره‌ی ژماره‌ (162)ی ساڵی 1959ی هه‌مواركراو ده‌وه‌ستێنرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی له‌جێ داده‌نرێ: مادده‌ی(11): ئه‌گه‌ر خانووبه‌ره‌كه‌ له‌ نێوان دووكه‌س یا زیاتر بوو، ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێ: هه‌ر هاوبه‌شێك به‌رپرسه‌ له‌ دانی باج له‌ به‌شه‌ ئاشكراكه‌ی خۆی، به‌مه‌رجێك به‌ زنجیره‌یه‌كی تایبه‌ت به‌خۆی تۆماركرا بێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: یه‌كه‌م: كاركردن به‌ مادده‌ی (2) له‌ یاسای باجی خانووبه‌ره‌ی ژماره‌ (162)ی ساڵی 1959 ده‌وه‌ستێنری و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: 1. ڕێژه‌ی (10%) له‌ ده‌ستكه‌وتی ساڵانه‌ی هه‌ر خانووبه‌ره‌یه‌ك وه‌ك خه‌رجی پاراستن وچاككردنه‌وه‌ پێش حیسیب كردنی باجه‌كه‌ داده‌شكێنرێ . 2. باجێكی سه‌ره‌كی كه‌ چه‌ندییه‌كه‌ی (10%) یه‌ له‌ ده‌ستكه‌وتی ساڵانه‌ی هه‌موو خانووبه‌ره‌كان فه‌رز ده‌كرێ و وه‌رده‌گیرێ دوای داشكاندنی ئه‌وه‌ی له‌ بڕگه‌(1)ی سه‌ره‌وه‌دا هاتووه‌. دووه‌م: بڕگه‌یه‌ك ده‌خرێته‌ پاڵ مادده‌(4) له‌ یاسای باجی خانووبه‌ره‌ی ژماره‌(162)ی ساڵی 1959، بڕگه‌ی (3) دووباره‌: (3)دووباره‌- ته‌لاری نیشته‌جێ بوون و بازرگانی كه‌ به‌ زیاتر له‌ سێ نهۆم دروست ده‌كرێن جگه‌ له‌ (ژێرزه‌مین) له‌ باجی سه‌ره‌كی بۆ ماوه‌ی حه‌وت سالأ له‌ مێژووی ته‌واوبوونی دروستكردنیه‌وه‌ كه‌ لێژنه‌ی خه‌مڵاندن دایده‌نێ ده‌بوردرێن.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی یازده‌می یاسـایی ژماره‌ (22)ی ساڵی 2003ی ئه‌نجومه‌نی نیشــتمانیی كوردســتان ـ عیراق پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌ راگرتنی كارپێكردن به‌ ماده‌كانی (285 هه‌تا 293)ی ده‌روازه‌ی دووه‌می یاسای بنچینه‌كانی دادگاییكردنی سزایی ژماره‌ (23)ی ساڵی 1971 له‌ هه‌رێمی كوردستان و كار به‌ حوكمه‌كانی ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ كاری پێده‌كرێ و له‌ ڕۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان)، بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م: کارنه‌کردن به‌ حوکمه‌کانی یاسای به‌کرێدانی خانووبه‌ره‌ی ژماره‌ (9)ی ساڵی 2008 درێژ ده‌کرێته‌وه‌ تاوه‌کو 15/7/2015.

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ركارو حوكمه‌كانیش ئه‌و ده‌عوایانه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ هێشتا حوكمی بنبڕیان بۆ ده‌رنه‌چووه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م: پێویسته‌ وه‌زیره‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی چواره‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت كاری پێ ناكرێت.

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی (3)و مادده‌ی ( 47 - یه‌كه‌م) له‌ یاسای ژماره‌ (76)ی ساڵی 1983 ی چاودێری كردنی مێرد منداڵان، له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا له‌ كار ده‌خرێ و، له‌ جیاتی ئه‌و دوو مادده‌یه‌ حوكمه‌كانی مادده‌ی یه‌كه‌م و دووه‌می ئه‌م یاسایه‌ ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی دووه‌م: هه‌ر كه‌سێ له‌ كاتی ئه‌نجامدانی تاوانه‌كه‌یدا ته‌مه‌نی (11) یازدە ساڵانی ته‌واو نه‌كردبێ، داوای جه‌زائی (الدعوی الجزائیة‌) له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا له‌سه‌ر ناكرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: به‌ مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی كه‌ یاسای ژماره‌ (76)ی ساڵی 1983ی چاودێری مێرد مندڵان (رعایه‌ الاحداث) له‌ هه‌رێمی كوردستاندا به‌سه‌ر مێرد منداڵی كه‌تن كه‌ر (جانح)و ئه‌و بچووك و مێرد منداڵانه‌شدا كه‌ تووشی كه‌تن ده‌بن و به‌سه‌ر خاوه‌نه‌كانیشیاندا پیاده‌ بكرێ، ئه‌و ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریان لێك ده‌درێنه‌وه‌:1. ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی (11) یازدە ساڵانی ته‌واو نه‌كردبێ به‌ بچووك له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ.2. ئه‌وه‌ی (11) ساڵانی ته‌واو كردبێ وهه‌ژده‌ ساڵانی ته‌واو نه‌كربێ به‌ مێردمنداڵ (حدث) له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ.3. ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی (11) یازدە ساڵانی ته‌واو كردبێ و (15) ساڵانی ته‌واو نه‌كربێ به‌ منداڵ قه‌ڵه‌م ده‌درێ.4. ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی (15) ساڵانی ته‌واو كردبێ و (18) هه‌ژده‌ ساڵانی ته‌واو نه‌كربێ به‌ لاو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ.5. خاوه‌نه‌كانیان: باوكه‌، دایكه‌، یان ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ بچووكێ ، یان منداڵێكی له‌ ژێر سایه‌دا بێ، یان به‌ بڕیارێكی دادگا یه‌كێ له‌و دووانه‌ په‌روه‌رده‌ بكات.

مادده‌ی یه‌كه‌م: جێبه‌جێكردنی یاسای راژه‌ی زانكۆیی (فیدڕالی) ژماره‌ (23)ی ساڵی 2008ی هه‌مواركراو به‌ یاسای ژماره‌ (32)ی ساڵی 2012 له‌ هه‌رێمی كوردستان – عێراقداو كاركردن به‌ حوكمه‌كانی.