أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهوانهی dهكهونه بهر حوكمهكانی ماددهی یهكهم لهم یاسایهدا، به بهڵگهنامهی فهرمی سهلماندنیان دهچهسپێ و له كاتێكدا ئهو بهڵگانامانه نهبوون ئهوا دهبێ بهڕێگهی یاسایی دیكه لهبهردهم لیژنهكان یاخود دادگاو لایهنی تایبهتمهند بسهلمێندرێن وپێشكهش به بهرێوهبهرایهتیهگشتیهكان له پارێزگاكانی ههرێم بكرێن.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: حوكمهكانی یاسای ژماره (3)ی ساڵی 1999 ههموو كاروباری خاوهن شههید وبزربووهكان وئهنفالكراوهكان له ههڵمهتی كۆكوژی( كورده فهیلیهكان و بارزانیهكان وقوربانییانی ئهنفال وچهكی كیمیایی له ههڵهبجه وناوچهكانی تر و بزربووانی ماوهی راپهرینهكهی ئاداری1991 و كۆڕهوه ملیۆنیهكهی دوای له كوردستان ـ عیراق دهگرێتهوه، بهجۆرێكی وا كه لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ویاسای ژماره (9)ی ساڵی 2007 ناكۆك نهبێ.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم:وهزارهت پهیمانگاو مهڵبهندی راهێنان و خولی پهروهردهیی پێگهیاندن و بازرگانی و كشتوكاڵی و پیشهسازی و هونهری تر بهگوێرهی داخوازییهكانی گهشهسهندن دهكاتهوه.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژنامهی رهسمیدا بڵا ودهكرێتهوه و وهزیری پهیوهندیدار و گشت وهزارهته پهیوهندیدارهكانی تر دهبێ جێبهجێ بكهن.
ماددهی یازدهیهم
ماددهی یازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی پهسهند كردنی و بڕیار ل سهرانسهری له لایهن ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستانهوه كاری پێ دهكرێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه ههموو ئهو دهستانهی وهزارهتیان لێ پێك دێ و ههروهها دهزگا و تهشكیل و وهحده بهستراوهكان به وهزارهتهوه ههموو ئهو كهسانهی له چوار چێوهی وهزارهتدا به عهسكهری و دهدهنییهوه ئهركیان پێ سپێردراوه دهگرێتهوه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: وهزیر بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به بریكاری وهزارهت یا سهرۆكهكانی دایهره سهرهكییهكانی وهزارهت بسپێرێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: 1-بهخشینی پلهی (رتبه)ی ههمیشهیی و كاتی به پێی یاسا رهچاو كراوهكان دهبێ. 2-وهزیر بۆی ههیه بهپێی پێویستی و حاجهت و لهسهر ئامۆژگاری لێژنهی پهیوهندیدار له وهزارهتدا، ئهو عهسكهریانه بگرێتهوه كه به هۆی كوردایهتییهوه له حزمهت دابراون.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: قهوارهی رێكخستنی وهزارهت به پێرهوێكی تایبهتی ئاماده دهكرێ ب جۆرێك كه ئامانجهكانی بهدی بێنێ و كاروباری پێشمهرگه له رووی سهربازی و ئیداری و داریی و هونهریهوه به رێوهببا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: وهزارهت بووجهی گشتی وهزارهت و ئهو وهحده تهنزیمیانه ئاماده دهكا كه پێوهی بهستراونهتهوه.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: سهرۆكایهتی دهستهی ئهركانی گشتی نهخشهی جێ بهجێ كردنی پێویست بۆ به دیهێنانی بۆ بهدیهێنانی ئهو ئهركانه دادهنێ كه له ماددهی سێ یهمی ئهم یاسایه دان.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم دهزگایانهی خوارهوه پێكدێ: 1-دیوان: ئهفسهرێك سهرپهرشتی دهكان كه سهرپهرشتتی ئهم نووسینگانه دهكا: أ-نووسینگهی بریكاری وهزارهت. ب-نووسینگهی ئهنجوومهنی راوێژكاری وهزارهت. 2-سهرۆكایهتی دهستهی گشتی كه پێك دێ له: أ-دایهرهی سهرۆكه دهستهی ئهركانی گشتی. ب-دایهرهی یاریدهدهرهكانی دهستهی ئهركانی گشتی. ج- ئهو دایهرانهی تر كه به سهرۆكایهتی ئهركانی گشتی یهوه دهبهسترێنهوه. د-سهرۆكایهتی یهكانی ناوچهكان. 3-ئهنجوومهنی راوێژكاری وهزارهت. أ-ئهنجوومهنێكی راوێژكارییه كه مافی رادهربڕین و پێشكهشكردنی پێشنیازی بۆ وهزیر له سنووری ئهم یاسایه ههیه، ئهنجوومهنهكهش بهم شێوهیه پێك دێت: یهكهم: ئهندامه بنچینهیی یهكان كه ئهمانهنن: 1-سهرۆكی ئهركانی گشتی 2-یاریدهدهیهكانی سهرۆكی ئهركانی گشتی. 3-سهركردهكانی ناوچهكان دووهم: أ-ههر سهركردهیهك كه ئهنجوومهن بڕیاری ئاماده بوونی بدا. ب-دهسهڵات و ئهركهكانی ئهنجوومهن به پێره و دهستنیشان دهكرێن كه وهزارهت دهری دهكا. 4- دادگای تهمیزی سهربازی. 5-وهزارهت بۆی ههیه دهستهیهكی كاتی له كارمهندان و پسپۆرانی كارو باری پێشمهرگه و سهربازی، بۆ بۆ دهستنیشان كردنی ژمارهی پێشمهرگه و یهكخستنیان پێك بێنێ.
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: وهزارهت ئهم كارو بارانه دهگرێته ئهستۆ: 1-ئهركی پارێزگاری له یهكێتی كوردستانی عێراقدهگرێته ئهستۆ چ له رووی خاك و چ له رووی ههموو دهستدرێژییهك دهوهستێ له ههر لایهكهوه بكرێته سهری. 3-وهزارهت ئهو ئهركهی له بهندهی (1)ی سهرهوه وتراوه بهجێ دێنێ له رێگهی: أ-دهستیشان كردنی ژمارهی پێویست له پێشمهرگهو یهكخستنی هێزهكان. ب-:پێكهێنانی وهحداتی نیزامی. ج- مهشق پێكردن و سازدانیان له رێگهی زانستییهوه و بهكردهوه (علمی) به مهبهستی بهرز كردنهوهی رادهی جهنگاوهری و رۆشنبیری یان، له رێگهی كردنهوهی مهڵبهند و قوتابخانه و دام و دهزگای مهشق و فێركردنهوه بۆیان. دابین كردنی گشت پێویستییهكانی (چهكدار، كهلو پهل، نیشتهجێكردن، ئازووقه، مووچه، كاروباری ژمێریاری و ههر خزمهتگوزاری یهكی تر).
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1-وهزیر سهرۆكی باڵای وهزارهتهكه بهرپرسیاره له كاروبارهكانی داو سهرپهرشتی و چاودێردنی چاكییهكانی دهكات، ههر له وێشهوه ئهو بڕیاره و فهرما و رێنماییانه دهردهچن كه پهیوهندیان به ئهركهكانی وهزارهت و دهزگاكانیهوه ههیه، له ههموو بارێكی سهربازی و هونهری و بهڕێوه بردن و دارایی و رێكخستنهوهی، له ناو چوارچێوهی ئهم یاسایه و پهیره و رێنمایی یه رهچاوكراوهكانی دهكا. لهبهر دهمه ئهنجومهنی وهزیرانیش بهرپرس دهبێ بهو ناوهی كه ئهندامێكی هاوبهشیهتی. 2-بریكاری وهزارهت: به پێی ئهو دهستهی پێی دهدرێ، یارمهتی وهزیر لهم كاروبارانهی سهرهوهی دهدات.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچواندنیهوه جێبهجێ دهكرێت و له رۆژنامهی رهسمی ههرێم(وهقایعی كوردستان)دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه له كۆبوونهوهكانی ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان ئامادهبێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: كهس وكاری شههیدان و بزربووان وئهنفالكراوهكان كه ماددهی یهكهمی ئهم یاسایه دهیان گرێتهوه، بۆیان ههیه تانه لهوبڕیارانه بدهن له بهردهم دادگا ولایهنه پهیوهندیدارهكان كه دهرحهقیان دهرچوون و لهگهلأ یاسای ژماره (3)ی ساڵی 1999 دا ناگونجێن و داوای راستكردنهوهی بارهكهیان بكهن ئهگهر بهڵگهیهك دهركهوت ئهو مافه بچهسپێنێ.
ماددهی یهكهم :
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه:1- ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. 2- وهزارهت: وهزارهتی كاروباری شههید و ئهنفالكراوهكان. 3- وهزیر: وهزیری كاروباری شههید و ئهنفالكراوهكان. 4- ئهنفالكراو: ههركهسێك ژیانی له دهست دابێ یان زهرهری پێكهوتبـێ یان تا كوئێستا چارهنووسی لهئهنجامی تاوانهكانی جینۆساید كردن دژ به گهلی كوردستان نادیار بێ. 5- شههید: ههركهسێك له خهندهقی خهباتی چهكداریی یان له تێكۆشانی سیاسی بۆ بهرگریی كردن له بزووتنهوهی رزگاریخوازیی كوردستان له دژی رژێمه دا پلۆسهرهكانی یهك لهدوای یهك یاخود له ئهنجامی تاوانهكانی كۆمهڵكوژی یاخود كردهوهی جهنگی دوژمنكارانه له دژی گهلی كوردستان ژیانی له دهست دابی وبهپێی ئهم پێناسهی خوارهوه پۆلین دهكردێن: 6- شههیدی خهباتگێر: ههركهسێكی له خهندهقی خهباتی چهكداری یان خهباتی سیاسی یان له ئهنجامیاندا له دژی ڕژێمه یهك لهدوای یهكهكان بۆ بهرگری كردن له بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستان وئهوهی له دوای هاتووه ژیانی خۆی كردبێته قوربانی. ب- قوربانیانی جینۆساید: ههركهسێكی شههید بووبێ یان ژیانی له ئهنجامی تاوانهكانی (جینۆساید) لهكاتی تاوانهكانی ئهنفال یان له بهكارهێنانی چهكی كیمیاوی یان له كاتی لهناو بردنی داپلۆسهرانهی بارزانییهكان وفهیلییهكان دا له دهست دابێ. ج- شههیدی هاووڵاتی: ههركهسێكی شههید بووبێ یان له ئهنجامی كرداری جهنگی یان كاری تیرۆریی یان له كاتی كۆڕهوه ملیۆنیهكهی گهلی كوردستان ژیانی له دهست دابێ. 6- كهس وكاری قوربانیان و ئهنفالكراوهكان: مێرد یان ژنهكان، كوڕ، كچ،دایك، باوك،برا، خوشك،یا خود ئهوانهی شههید به بڕیاریكی دادوهری بهخێوی دهكردن.
ماددهی سێ یهم:
ماددهی سێ یهم:ئهركی وهزارهت:1-توانا خستنه بهری نهوجهوانان له پهرهپێدانی كهسایهتی یان دا له گشت رووهكانی جهستهیی و رۆشهمبیری و گیانی یهوه.2-رهخساندنی ههلی زانستی وهرگرتنی بۆ گهورهكان و بهشداركردن له راهێنیاندا به شێوهیهك كه ببێته هۆی فراوانكردنی رۆشهمبیری یان و وادهی بهرههمیان بهرز بكاتهوه و ژیانی گشتی یان له رێ و شوێنی پهروهردهی فهرمانكاری و پهروهردهی درێژخایهن چاكتر بكا.
ماددهی پهنجا وحهوت:
ماددهی پهنجا وحهوت: بهكارهێنانی رێژهیهك له داهاته نهوتییهكان بۆ پاراستنی مافهكانی نهوهكانی داهاتوو و داراكردنی پرۆژه ستراتیژیهكان و پشتگیری كردنی ژینگه وخێزانی شههیدان و پشتگیری پێداویستییهكانی پێویست بۆ هاولاتیانی كوردستان به جۆرێك دادپهروهری له نێوان پێكهاتهكانی نهتهوهیی وئایینی بێنێتهدی ئهوهش به یاسا رێك بخری.