أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراكه كهوته دهست كهسانی تر پێش دهست بهسهر داگرتنهكهی به پێی بهڵێنێكی نووسراو لهلایهن كهس وكاری خاوهنه ئهسڵیهكهوه و به ئاگاداریی ئهو خاوهنه لهوكارهی بهڵێندهرهكه وپلهی خزمایهتی یهكهش نیاز پاكی ئهو كهسانهی تر رابگهیهنێ (تصرف) كردنی كڕیارهكه به ماڵهكه به حوكمی (تصرف) كردن به ئیدیعای هۆی شهرعی دادهنرێ وحوكمی مادده (1120)ی یاسای شارستانی عیراقی بهسهردا جێ بهجێ دهكرێ و نرخی زهوی و بیناكه به پێی ڕۆژی 31/12/1990 دهكرێته بنچینه بۆ قهبڵاندن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكه خانووبهره بووبێ و به (تجاوز) لهسهر زهوی وزارێك كرابێ كه موڵكی دهوڵهت یا شارهوانی بووبێ و لهكاتی دروستكردنیدا یا دواتر بهربهموڵك كردن كهوتبێ و خاوهنه ئهسڵیهكهی مهرجهكانی به موڵك كردنی تێدا بن یاكهلاوهی تری لهو بابهته له ناوچهكهدا كرابن به موڵكی ئهوانهی وهك ئهون ئهوا ئهو ڕووپێو (مساحه)یهی (تجاوز)ی كراوهته سهر له سنووری ئهو ڕووپێوهی ماوهی بهموڵككردنی زهوی و زارهكانی میری و شارهوانی دهكرێته موڵكی خاوهنهكهی بهمهرجێك ئهم خاوهنه ئهسڵیهكهی خانووبهرهكه ئهو پارهی به موڵك كردنه بدا بهلایهنی پهیوهندار كه ئهوانهی وهك ئهون داویانه.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: پێویسته له سهر وهزیره پێوهندیدارهكان، فهرمانهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی سێزدهم
ماددهی سێزدهم: یهكهم: لیژنهی لق له سهرۆك و دوو ئهندامی ئهسڵی وئهندامێكی یهدهگ پێك دێت، له لایهن ئهندامانی لقهكهوه ههڵدهبژێردرێن. دووهم: لق، بۆ وهدیهێنانی ئهو ئامانجانهی یهكێتی تێدهكۆشێ كه لهم یاسایهدا دهقهكانیان هاتووهو، لیژنهی لق، ساڵانه ڕاپۆرتێك لهبارهی ئیش وكاری لقهكهوه پێشكهش به ئهنجومهن دهكات.
ماددهی یازدهیهم:
ماددهی یازدهیهم: دهبێ وهزیره پیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: ئهم یاسایه لهڕۆژی بڵاوكردنهویهوه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له ڕۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: معامهلهی تۆماركردنهوهی ئهو ماڵه دهست بهسهرداگیرانهوانهی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه لهرهسمی تۆماركردن و باجی گهرانهوهی موڵكداری دهبهخشرێن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكه خانووبهره بووبێ و به (تجاوز) لهسهر زهوی وزارێك كرابێ كه موڵكی دهوڵهت یا شارهوانی بووبێ و لهكاتی دروستكردنیدا یا دواتر بهربهموڵك كردن كهوتبێ و خاوهنه ئهسڵیهكهی مهرجهكانی به موڵك كردنی تێدا بن یاكهلاوهی تری لهو بابهته له ناوچهكهدا كرابن به موڵكی ئهوانهی وهك ئهون ئهوا ئهو ڕووپێو (مساحه)یهی (تجاوز)ی كراوهته سهر له سنووری ئهو ڕووپێوهی ماوهی بهموڵككردنی زهوی و زارهكانی میری و شارهوانی دهكرێته موڵكی خاوهنهكهی بهمهرجێك ئهم خاوهنه ئهسڵیهكهی خانووبهرهكه ئهو پارهی به موڵك كردنه بدا بهلایهنی پهیوهندار كه ئهوانهی وهك ئهون داویانه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: دهستهی بهرێوهبهر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێ بهجێ كردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه كۆمهلهیهك پێك دێت به ناوی (كۆمهڵهی ههیڤی سووری كوردستانی)یهوه كه بارهگا گشتی یهكهی له ههولێر دهبێ و بۆی ههیه لق و له پارێكگاكانی ههرێمی كوردستانی عێراقدا بكاتهوه كهسایهتی یهكی مهعنهوی سهربهخۆی دهبێ و به تهنیا ئهو لهو ههرێمهدا بوونی دهبێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: ئهو قهرزه نهگۆڕانهی له دهفتهری تۆماری موڵكداری دا لهسهر ئهوموڵكه ههن كه ئهم یاسایه دهیگرێتهوه و له ئهستۆی كڕیارهكهدان لهو پارهیه دهردهكرێن كه له ئهنجامی جێ بهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دا دهیكهوێته ئهستۆی خاوهنه ئهسڵیهكه و ئهگهر بهشی نهكرد خاوهن قهرز بۆی ههیه دوای ماڵی تری قهرزارهكه بكهوێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراكه كهوته دهست كهسانی تر پێش دهست بهسهر داگرتنهكهی به پێی بهڵێنێكی نووسراو لهلایهن كهس وكاری خاوهنه ئهسڵیهكهوه و به ئاگاداریی ئهو خاوهنه لهوكارهی بهڵێندهرهكه وپلهی خزمایهتی یهكهش نیاز پاكی ئهو كهسانهی تر رابگهیهنێ (تصرف) كردنی كڕیارهكه به ماڵهكه به حوكمی (تصرف) كردن به ئیدیعای هۆی شهرعی دادهنرێ وحوكمی مادده (1120)ی یاسای شارستانی عیراقی بهسهردا جێ بهجێ دهكرێ و نرخی زهوی و بیناكه به پێی ڕۆژی 31/12/1990 دهكرێته بنچینه بۆ قهبڵاندن.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: له بارهگای یهكێتی لیژنهیهك پێك دێ به سرۆكایهتی دادوهرێك كه سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهی پهیوهندیدار دهبێ و ئهندامیهتی نوێنهری وهزارهتی ناوخۆ و داریی و ئابووری و پیشهسازی و ووزه و نوێنهرێكی یهكێتی بۆ ساغ كردنهوهی دروستی ههڵبژاردن و بریارهكانیش بنبڕ دهبن.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: 1-وهزیر سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنوێنی كردنی له كارهكانیدا و لهسهرپهرشتی و چاوردێری كردنی چالاكی یهكانیدا و لهویشهوه ئهو رێنمایی وبڕیار و فرمانانه دهردهچن كه پهیوهندی یان به ئهركهكانی وهزارهت و دام ودهزگاكانی و گشت كاروباره ئیداری و دارایی رێك و پێكی هونهری یهوه له چوارچێوهی حوكمی یاساوپێرهودا ههیه لهبهرامبهر ئهنجومهنی وهزیراندا به سیفهتی ئهندامێكی هاوبهشێتی بهرپرسیارهو بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكار و بهڕێوهیهری گشتی یه وههر كهسێ خۆی پهسهندی دهكا بسپێرێ. 2-بریكار بهرپرسیاره له جێ بهجێ كردنی سیاسهتی وهزارهت و نهخشه بۆ كێشانی هێندهی پهیوهندی بهو تایبهتكاری یانهوه ههبێ كه وهزیر پێیانی دهسپێرێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: قهرهبووكردنهوهی ئهدهبی لهسهر بنهمای ئهو ئازارو ناخۆشیانه دهخهمڵێرێ كه زیان پێكهوتوو تووشی هاتووه و ئهوهی كه كاری له ناوبانگ یان پێگهی كۆمهڵایهتی یان وهزیفی كردووه. دووهم: قهرهبووی ماددی لهسهر بنهمای ئهوهی له دهستی چووهو ئهو زیانهی له ماوهی گلدانهوه یان گرتن یان حوكمدانهكهی دهخهمڵێندرێ. سێیهم: پێویست لهسهر ئهنجومهنی دادوهریی بڕیارهكانی حوكمدان بهبێ تاوانی (براءه) و ئازاد كردنی ئهو كهسهی بێتاوانی دهسهلمێندرێ یان ئازاد دهكرێت له دوو رۆژنامهی رۆژانهی ههرێمدا بڵاوبكاتهوه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: لیژنهیهك له دادگاكانی تێههڵچوونهوه كه له مادده (14)ی یاسای دهسهڵاتی دادوهری ژماره (33)ی ساڵی 2007 دا هاتووه له سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهو ئهندامیهتی دوو له دادوهرانی بۆ ههر یهك له دادگاكانی تێههڵچوونهوه پێك دههێنرێ بۆ تهماشاكردنی داواكاری قهرهبووكردنهوهو بڕیارهكانیشی شایانی تانوت لێدانن لهبهردهم دهستهی گشتی دادگای پێداچوونهوه (التمییز). دووهم: دادگاكانی تێههڵچوونهوه له شوێنی نیشتهجێی داواكاری قهرهبووكردنهوه یان شوێنی گلدانهوه یان گرتن یان حوكمدان تایبهتمهنده به تهماشاكردنی داواكاری قهرهبووكردنهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: 1. ههرێم: ههرێمی كوردستانی - عیراق. 2. وهزارهت: وهزارهتی كارو كاروباری كۆمهڵایهتی. 3. وهزیر: وهزیری كارو كاروباری كۆمهڵایهتی. 4. بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی كارو كاروباری كۆمهڵایهتی. 5. ئهنجومهن: ئهنجومهنی وهزارهتی كارو كاروباری كۆمهڵایهتی.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهت كۆشش دهكا بۆ پێشكهشكردنی خزمهتگوزاری ناوخۆیی و شارهوانی و خزمهتگوزاری ئاووئاوهڕۆ وفراوانكردنی بزوتنهوهی گهشتوگوزار وپهرهپێدانی له كوردستاندا له چوارچێوهی ئهو نهخشانهدا كه بۆ ئهم مهبهسته دادهنرێت.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: وهزارهت بۆی ههیه كاروكرداری پێویست له بابهتی پارێزگاری (حمایه) یا بهرامبهرێتی (المقابله بالمپل) بكا ئهگهر بهرژهوهندی ههرێم بههۆی كارهساتێكهوه كه له یهكێ له وڵاته بیانی یهكاندا ڕوودهدا بكهوێته بهر مهترسی: أ/ بۆ مهبهستی وهرگرتنی رهسم وباجی قورس لهسهر كهلوپهلهكانی ههرێم یا قهدهغهكردن یا سنووردانان بۆ ههندێ كهلوپهلی هێنرا و پانێردراو. ب/بۆ مهبهستی نزم بوونهوهی نرخی پارهی ئهو ووڵاته بهشێوهیهك كه ببێته هۆی لهنگی له پێشبڕكێی بازرگانی ئاساییدا تا ئهو ڕادهیهی بازرگانی ههرێم بخاته مهترسی یهوه، بۆیه دهشێ پهیڕهوی ئهوتۆ دهربكرێت كه كهلوپهلهكانی ههریهكێ لهو ووڵاتانه بخاته ژێر ڕكێفی زیادكردنی باجه گومرگی یهكانهوه بهمهرجێ ئهو زیادكردنه لهدوو ههندهی ئهو باجه پتر نهبێ كه له لیسته پاشكۆكانی ئهم یاسایهدا دیاری كراون.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ههر كهسێك بهناڕهوا گلدرایهوه یان گیرا یان ماوهی گیرانهكهی له رادهی یاسایی ڕهت بووبێ یان به سزایهكی وا حوكم درابێ كه ئازادییهكهی لێ سهندبێتهوه له لایهن لایهنه دادوهرییه تایبهتیهكانهوه بهبێ بهڵگهی یاسایی، له دواییدا بڕیارێك به ڕهت كردنهوهی سكاڵاكهی یان ئازاد كردنهكهی دهرچوو بێ و داواكارییهكهی داخرا یاخود بهبێ تاوان حوكم درا و بڕیارهكهش ڕادهی بنبڕی بهپێ یاسا جێبهجێ كراوهكان وهرگرتبێت، ئهوا ئهو كهسه بۆی ههیه داوای قهرهبوو كردنهوهی ماددی ومهعنهوی له بارهی ئهو زهرهروزیانهی بكات كه له ئهنجامی گرتن وحوكمدانی لێی كهوتووه.