أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
المادة 140
المادة 140 – 1 – ينفسخ الالتزام إذا كان معلقاً على شرط فاسخ وتحقق هذا الشرط، ويلزم الدائن برد ما اخذه، فإذا استحال الرد لسبب هو مسؤول عنه وجب عليه التعويض. 2 – على ان اعمال الادارة التي تصدر من الدائن تبقى نافذة رغم تحقق الشرط.
المادة 141
المادة 141 – 1 – إذا تحقق الشرط استند اثره الى الوقت الذي قام فيه الالتزام، إلا إذا تبين من ارادة المتعاقدين او من طبيعة العقد ان وجود الالتزام او زواله انما يكون في الوقت الذي تحقق فيه الشرط. 2 – ومع ذلك لا يكون للشرط اثر رجعي، إذا اصبح تنفيذ الالتزام قبل تحقق الشرط غير ممكن لسبب اجنبي لا يد للمدين فيه.
المادة 142
المادة 142 – 1 – يكون الالتزام لأجل إذا كان نفاذه او انقضاؤه مترتباً على امر مستقبل محقق الوقوع. 2 – ويعتبر الامر محقق الوقوع متى كان وقوعه حتماً ولو لم يعرف الوقت الذي يقع فيه.
المادة 143
المادة 143 – إذا تبين من الالتزام ان المدين لا يقوم بوفائه إلا عند المقدرة او الميسرة، عينت المحكمة ميعاداً مناسباً لحلول الاجل، مراعية في ذلك موارد المدين الحالية والمستقبلة، ومقتضية منه عناية الرجل الحريص على الوفاء بالتزامه.
المادة 144
المادة 144 – يسقط حق المدين في الاجل: أ – إذا حكم بإفلاسه. ب – إذا اضعف بفعله الى حد كبير ما اعطى الدائن من تأمين خاص، ولو كان هذا التأمين قد اعطي بعقد لاحق او بمقتضى القانون، هذا ما لم يختر الدائن ان يطالب بتكملة التأمين، اما إذا كان اضعاف التأمين يرجع الى سبب لا يد للمدين فيه، فان الاجل يسقط ما لم يقدم المدين للدائن ضماناً كافياً. ج – إذا لم يقدم للدائن ما وعد في العقد بتقديمه من تأمينات.
المادة 145
المادة 145 – 1 – إذا كان الاجل مصلحة المدين، فله ان يتنازل عنه بإرادته المنفردة. 2 – والدين المؤجل لا يحل بموت الدائن، ويحل بموت المدين إلا إذا كان مضموناً بتأمينات عينية.
المادة 146
المادة 146 – يكون الالتزام تخييراً إذا شمل محله اشياء متعددة تبرأ ذمة المدين بوفاء واحد منها، ويكون الخيار للمدين ما لم ينص القانون او يتفق المتعاقدان على غير ذلك.
المادة 147
المادة 147 – 1 – إذا كان الخيار للمدين وامتنع عن الاختيار، او تعدد المدينون ولم يتفقوا فيما بينهم، جاز للدائن ان يطلب من المحكمة تعيين اجل يختار فيه المدين او يتفق فيه المدينون، فإذا انقضى الاجل دون ان يتم الاختيار تولت المحكمة بنفسها تعيين محل الالتزام. 2 – اما إذا كان الخيار للدائن وامتنع عن الاختيار او تعدد الدائنون ولم يتفقوا فيما بينهم، عينت المحكمة اجلاً يختار فيه الدائن او يتفق فيه الدائنون، فإذا انقضى الاجل انتقل الخيار الى المدين.
المادة 148
المادة 148 – إذا كان الخيار للمدين، ثم استحال تنفيذ كل من الاشياء المتعددة التي اشتمل عليها محل الالتزام، وكان المدين مسؤولاً عن هذه الاستحالة ولو فيما يتعلق بواحد من هذه الاشياء، كان ملزماً بان يدفع قيمة آخر شيء استحال تنفيذه.
المادة 149
المادة 149 – 1 – يكون الالتزام بدلياً إذا لم يشمل محله إلا شيئاً واحداً، ولكن تبرأ ذمة المدين إذا ادى بدلاً منه شيئاً آخر. 2 – والشيء الذي يشمله محل الالتزام لا البديل، هو وحده محل الالتزام وهو الذي يعين طبيعته.
المادة 150
المادة 150 – 1 – لا يفترض التضامن بين الدائنين، إلا بنص في القانون او باتفاق. 2 – ويجوز ان يكون التضامن بين الدائنين في جميع الالتزام او في جزء منه.
المادة 112 – 113
المادة 112 – 113 – (ملغاة بموجب قانون التعديل الاول للقانون المدني رقم 48 لسنة 1970).
ماددهی سی:
ماددهی سی: له مهڵبهندی ههر پارێزگایهك دادگایهكی كار له دادوهرێك پێكدێ و تایبهتمهند دهبێ به سهیر كردنی ئهو داواو كاروبارانهی بهپێی حوكمهكانی یاسا دهكهوته چوارچێوهی پسپۆڕیهكهیهوه.
ماددهی بیست وپێنجهم:
ماددهی بیست وپێنجهم: دادگایهكی باری كهسایهتی یان زیاتر له ههر جێگایهك دادهمهزرێ كه دادگای بهرایی لێ بێت.
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: یهكهم: ههر جێگایهك دادگای بهرایی لێ بێت، دادگایهكی(كهتن) یا زیاتری لێ دادهمهزرێ و بهپێی حوكمهكانی یاسا تایبهتمهند دهبێ به سهیر كردنی داوای دیاری كراو بۆی. دووهم: دادگای كهتن به دادوهرێك گرێ دهدرێ. سێیهم: دادوهری دادگای بهرایی به دادوهری دادگای كهتن دادهنرێ ئهگهر دادوهری تایبهتی نهبوو.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگایهكی باری كهسایهتی بۆ سهیر كردنی جۆرێك یان زیاتر له داواكان دابمهزرێنی.
ماددهی بیست و نۆیهم:
ماددهی بیست و نۆیهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگایهكی كهتن دابمهزرێنێ بۆ سهیر كردنی جۆرێك یا زیاتر له داواكان.
ماددهی سی و دووهم:
ماددهی سی و دووهم: یهكهم: له مهڵبهندی ههر پارێزگایهك دادگایهك بۆ ماددهكانی كهسایهتی بۆ مهسیحیهكان و ئێزدییهكان و ئاینیهكانی تر پێكدههێنرێ و به یهك دادوهر دهبهسترێ و تایبهتمهند دهبێ به سهیر كردنی ماددهكانی كهسایهتی و دهشێ له مهڵبهندی قهزا و ناحیهكانیش به بهیاننامهیهكی سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری له كاتی پێویستدا دابمهزرێ. دووهم: دادوهری دادگای بهرایی بهدادوهری له دادگای ماددهكانی كهســایهتی دادهنرێ ئهگهر دادوهری تایبهتی نهبێ.
ماددهی سی و پێنجهم:
ماددهی سی و پێنجهم: یهكهم: دادوهر بهپێی ئهم مهرجانهی خوارهوه دادهمهزرێ: ـ 1ـ دهبێ بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له یاسا یاخود هاوتاكهی ههبێ. 2ـ دهبێ له دوای دهرچوونی له كۆلێجی یاسا بهلانی كهم بۆ ماوهی 10 ساڵ له فرمانی لێكۆڵهرهوهی دادی یان یاریدهری دادوهری یاخود دادنووس یان جێبهجێ كاری داد یان بهڕێوهبهری چاودێری ناكامان یاخود له فهرمانگهی تۆماركردنی خانووبهره$ یاخود ههمان ماوهی ناوبراو دهستی دابێته$ پیشهی پارێزهری یان فهرمانبهری دادی كاركرده$ له بهشی یاسادا له فهرمانگهو دهزگا فهرمیهكان كه بهلایهنی كهمهوه ساڵانه پێنج داوای دادگاكاندا دهیبێت له ماوهی دهسته دانهكاریش لهو فهرمانه ناوبراوانه پێنج ساڵه ئهگهر بڕوانامهی ماجستێری له یاسا بهدهست هێنابێ و سێ ساڵه ئهگهر بڕوانامهی دكتۆرای له یاسا به دهست هێنابێ چ جا ئهوهی دهستهدانه كارهكهی پێش وهدهست هێنانی ئهو دوو بڕوانامهیهبێ یاخود له دوایاندا بێت. 3ـ تهمهنی له 30 ساڵ كهمتر نهبێ. 4ـ دهبێ عیراقی بێت. 5ـ زمانی كوردی و عهرهبی بهخوێندنهوهو نووسینهوه بهباشی بزانێ. 6ـ له تاقیكردنهوهی به زارهكی و بهنووسین لهبهردهم ئهنجومهنی دادوهریی دهربچێت. 7ـ پێویسته هیچ ناتهواوییهكی جهستهیی نهبێت، كه رێگه له جێبهجێ كردنی ئهركهكانی بگرێ. 8ـ دهبێ ناوبانگ و رهوشتی باش بێت. 9ـ دهبێ بهڵێن بدات دوای دامهزراندنی كاری حزبی نهكات. 10-نابێ به تاوانێكی دهسته ئهنقهستی نا سیاسی یا كهتنێكی ئابڕووبهر حوكمدرابێ. دووهم: ماوهی كاركردن له پارێزهری و ئهو فرمانانهی كه له بڕگه(یهكهم/2)دا ناویان هاتووه بۆ مهبهستی بهرز كردنهوهو سهرموچه$ و پایهپێدان حیسێب دهكرێ.
ماددهی سی و حهوتهم:
ماددهی سی و حهوتهم: یهكهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه لهنێوان جێگرانی سهرۆك یاخود كۆنترین دادوهرانی دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی خزمهتی دادوهری له بیست وپێنچ سالأ كهمتر نهبێ. دووهم: جێگری سهرۆك لهنێو دادوهرانی دادگای پێداچوونهوهو له نێوان دادوهرهكانی پۆلی یهكهم دا دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی كاركردنی له خزمهتگوزاری دادوهری له بیســـت ودوو ســالأ كهمتر نهبێ. سێیهم: دادوهر له دادگای پێداچوونهوه له نێوان دادوهرانی پۆلی یهكهم دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی كاركردنی له خزمهتی دادوهری له بیست سالأ كهمتر نهبێ و ماوهیهك له دوو سالأ كهمتر نهبێ له یهكێك لهم پایه دادوهریانهی خوارهوه كاری كردبێ: 1-سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه. 2-جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه. 3-دادوهری دادگای تێههڵچوونهوه. 4-سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتی دادوهری. 5-ئهو پارێزهرهی ماوهیهك كاری له پارێزهری كردبێ كه له 25 سالأ كهمتر نهبێ. چوارهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهو جێگرهكانی و دادوهری دادگای پێداچوونهوه به مهرسوومێكی ههرێمی ولهسهر پاڵاوتنی لهلایهن ئهنجومهنی دادوهرییهوه دادهمهزرێن.