أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهم لایهنانهی خوارهوه بهر چاودێری دارایی دهكهون: یهكهم: وهزارهت و كارگێڕییه حكومییهكان وئهو دهسته سهربهخۆیانهی كه به وهزارهتهكان نهلكاون لهگهلأ ئهو لایهنانهی كه بودجهی سهربهخۆ و پاشبهندیان ههیه. دووهم: ههموو ئهو سهندیكاو كۆمهڵهو یهكێتی و رێكخراوانهی كه حكومهت مۆڵهتی پێ داون. سێیهم: ههر لایهنێكی دی كه ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق بڕیار دهدات بخرێته ژێر حوكمی چاودێریهكهی لهلایهن چاودێری داراییهوه یاخود ئهوهی كه له یاساكانی دامهزراندنیدا هاتبێ.
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: دیوان مافی بینینی ههموو ئهو بهڵگهنامهو دۆسیهی مامهڵه ئاشكراو نهێنیانهی ههیه كه پهیوهندییان بهكاری داراییهوه ههبێ، جگه لهو بهڵگهنامانهی كه سهرۆكی ههرێم به ههماههنگی لهگهلأ سهرۆكی ئهنجومهنی نیشتمانی و سهرۆك وهزیران بهدهریان دهكات، به مهرجێك سهرۆكی دیوان ئاگادار بكرێ بۆ زانینی زانیاریی و دهربڕینی ڕای خۆی له بارهیهوه.
ماددهی دوازدهم:
ماددهی دوازدهم: یهكهم: دیوان دهستهڵاتی ههڵسهنگاندنی دارایی بۆ كاروباری گرێبهستی گشتی و ههروهها یارمهتی و بهخشش و قهرزو ئاسانكارییهكانی حكومهت ههیه بۆ دڵنیابوون له چۆنیهتی خهرج كردنیان بۆ ئهو مهبهستانهی كه بۆی تهرخانكراوه. دووهم: پێویسته دهزگاكانی ههرێم ههموو گرێبهست و بهیاننامهی قهرزو بهخششهكانی كه چنگی دهكهون لهماوهی مانگێك دا بۆ دیوانی بنێرێت به مهبهستی بهدواداچوون و دهربڕینی تێبینی پێویست لهم بارهیانهوه.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: یهكهم: ئهم كارو رهفتارانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه به سهرپێچی دارایی دادهنرێن: 1-پابهند نهبوون به یاساو بڕیارو پێڕهو ورێنمایی و بهیانه داراییهكان. 2- پشتگوێ خستن و كهمتهرخهمی نواندن كه دهبنه هۆی له دهست چوون و بهفیڕۆ دانی دارایی گشتی یاخود زیان گهیاندن به ئابووری نیشتمانیی. 3-پێشێلكردنی یاسای بهرزهفتكردنی فهرمانبهرانی دهوڵهت یاخود ههر یاسایهكی دیكه كه كاری پێ دهكرێت، ئهگهر له ئهنجامدا زیان به دارایی گشتی گهیاند. 4- شاردنهوهی پهڕاوو موستهنهدو ئهو تۆمارانهی كه بۆ كاری چاودێری و وردبینی پێویستن بهبێ بوونی پاساوی گونجاو. 5 ـ وهڵام نهدانهوهی نووسراوهكانی دهسهڵاتی چاودێری و سهرپێچی و تێبینیهكانی و لهبهرچاو نهگرتنیان. 6 ـ ئهنجام نهدانی كاری پێویست سهبارهت به یهكلایی كردنهوهی ئهو سهرپێچییانهی كه له راپۆرتهكانی دیواندا هاتوون. دووهم: پێویسته لهسهر ئهو لایهنانهی كه سهر به چاودێری دیوانن له حاڵهتهكانی (تزویر)و(اختلاس) وئهو سهرپێچییه داراییانه ئاگاداری بكهنهوه كه له بڕگهكانی(1 و2)ی بهندی(یهكهم)لهم ماددهیهدا هاتوون، ئهمهش لهكاتی ئاشكرابوونی بهبێ ئهوهی ئهو ئاگادار كردنهوهیه ببێته هۆی ههڵنهسانی ئهو لایهنانه بهكاری پێویست، ههروهها پێویسته دیوان له ئهنجامی لێكۆڵینهوه لهو سهرپێچیانه ئاگادار بكاتهوه، به پێچهوانهوهش به سهرپێچی ئهم یاسایه دادهنرێت.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: ئهنجومهنی چاودێری ئهم كارانه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: دانانی بنچینهو پلانی كاركردن له دیوان و شێوازهكانی جێبهجێ كردنیان. دووهم: فهراههم كردنی پێویستیه بنهڕهتیهكان كه ئهركی چاودێری و وردبینی گهرهكیانه. سێیهم: دهستنیشان كردنی خاڵهكانی كاری فهرمانگهو بهڕێوهبهرایهتیهكانی دیوان و رێسای رێكخستنیشی به پێڕهوێكی ناوخۆیی دهبێت. چوارهم: دهستنیشان كردنی چوارچێوهی گشتی بۆ راپۆرتهكانی دیوان. پێنجهم: تاوتووكردن و بڕیاردان لهسهر ئهو تێبینی و رێنمایی و پێشنیازو رایانهی له راپۆرته ساڵانهییهكهی دیواندا هاتوون بهر له دهرچوونیان و لهوهشدا بۆی ههیه دهستهڵات به یهك له ئهندامهكانی یاخود فهرمانبهرهكانی دیوان لهو پسپۆڕییهدا بدات. شهشهم: رێكخستنی خولی ڵێكۆڵینهوهی پراكتیكی بۆ فهرمانبهران و ئهنجومهن بۆی ههیه ئهو دهرماڵه بڕیار لێدراوانه بدات بهوانهی كه بهشداریی تێدا دهكهن. حهوتهم: توێژینهوه له ههموو ئهوانهی سهرۆكی دیوان یاخود ههر ئهندامێكی ئهنجومهن له قهزیهكان دهیخاته بهردهمی بڕیارو راسپارده له بارهیانهوه وهرگرێت. ههشتهم: ئامادهكردنی بودجهی ساڵانهی دیوان و ناردنی بۆ وهزارهتی دارایی بۆ دانانی لهناو بودجهی گشتی ههرێم دا. نۆیهم: ئهنجومهن بۆی ههیه بهڕێوهبهرایهتی یان بهش لهناو پێكهاتهی دیوان بكاتهوه یاخود ههڵیان وهشێنێتهوه بهپێی پێویستی كار. دهیهم:ئهنجومهن بۆی ههیه چاودێری لهسهر مامهڵهكان ئهنجام بدات بهر لهوهی به قۆناغهكانی كۆتایی بگات. یازدهم: ئهنجومهن بۆی ههیه چالاكیهكانی فهرمانگه وردكارییهكان ههموار بكات و دووباره بهپێی پێویستی كار دابهشیان بكاتهوه. دوازدهم: لێكۆڵینهوه له ههموو ئهو راپۆرت و بابهتانهی بۆ دیوان له لایهن سهرۆكی ههرێم یان سهرۆكی ئهنجومهنی نیشتمانی یاخود سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیرانهوه رهوانه دهكرێن بۆ وهرگرتنی بڕیارو راسپاردهو پێشنیازی پێویست له بارهیانهوه.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: پێكهاتهو فهرمانگهكانی دیوان و ئهركهكانیان و تایبهتمهندییهكانیان به پێڕهوێكی ناوخۆ دیار دهكرێ كه له دیوانهوه دهردهچێت. دووهم: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه به رهزامهندی ئهنجومهن رێنمایی بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه دهربچوێنێ. سێیهم: یاسای دیوانی چاودێری دارایی ژماره(14)ی ساڵی 2000و پێڕهوی دیوانی چاودێری دارایی ژماره(212)ی ساڵی 1999 ههڵدهوهشێنهوه.
ماددهی بیست و سێیهم:
ماددهی بیست و سێیهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: كار بههیچ دهقێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی بیست و پێنجهم:
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی بڵاوكردنهوهی لهڕۆژنامهی فهڕمی (وهقائعی كوردستان) دا جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: یهكهم:ئهنجومهن بۆی ههیه ئهم دهرماڵانهی خوارهوه به فهرمانبهرانی دیوان بدات: 1-دهرماڵهی چاودێری، رێژهكهی له 50% ی مووچهی فهرمانبهر رهت نهكات. 2-دهرماڵهی ترسناكی و ئهركی تایبهتی رێژهكهی له 75%ی مووچهی ئهو فهرمانبهرانه رهت ناكات كه كاری چاودێری و وردبینی دهكهن وله كاتی كارهكهیاندا تووشی مهترسی دهبن. 3-دهرماڵهی شوێنی جوگرافی، رێژهكهی له 30%ی مووچه رهت نهكات. 4-دهرماڵهی قهدهغهكردنی دهست دانه پیشه له پاش دهوامی فهرمی به مهرجێ رێژهكهی له 50%ی مووچه رهت نهكات. دووهم: ئهم دهرماڵانهی سهرهوهش پهیوهندیی بهو دهرماڵانهوه نییه كه به فهرمانبهرهكان بهشێوهی گشتی دهدرێن. سێیهم: ئهنجومهن بۆی ههیه پێشخستن (قدم) له ساڵێك تێنهپهڕێت لهههر پلهیهك بۆ مهبهستی سهرمووچهو بهرزكردنهوهی فهرمانبهرانی دیوان بدات كه توانایهكی بهرزیان ههیه یاخود ههوڵێكی له راده بهدهر دهدهن بهپێی ئهو رێنماییانهی كه بۆ ئهم مهبهسته دهری دهكات.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: به مهبهستی جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه بۆ زامن كردنی ئهو رێكارانهی كه ئهنجامی كارهكانی چاودێری دارایی لێدهكهوێتهوه، سهرۆكی دیوان ئهم تایبهتمهندیی و دهستهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: یهكهم: لێكۆڵینهوه له سهرپێچییه داراییهكان و داوای پێشكهشكردنی ههر روون كردنهوهیهك یاخود زانیارییهك لهوهی كه دهزانێ ئهگهری ئاشكراكردنی سهرپێچییهكه لهسهر لێكۆڵینهوه كردن لهگهلی وهستاوه، چ جای كارمهندی فهرمانگه یا هی دی بێت. دووهم: دهست كێشانهوهی فهرمانبهر له كارهكهی ههركات سهلامهتی لێكۆڵینهوه و چاودێری پێویستی كرد یاخود له كاتی دهركهوتنی سهرپێچی یا تاوانێكی دارایی یان كارێكی پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه یاخود یاساو پێڕهو و رێنمایی دارایی پهیڕهوكراو بێ. سێیهم: سهرۆك بۆی ههیه داوا له وهزیری تایبهتمهند بكات سهرپێچیكهر (سهرپێچیهكی یاسایی)بنێرێت بۆ لیژنهی لێكۆڵینهوه كه له وهزارهتهكهی پێكدێت یاخود سزای كارگێڕیی بهسهردا بسهپێنرێت. چوارهم: سهرۆك بۆی ههیه لهو كێشانهی كه لێكۆڵینهوه یان تێدا كۆتایی هاتووه، داوا له وهزیری تایبهتمهند بكا فهرمانبهر ئهو زیانه بژمێرێت كه له ئهنجامی كهمتهرخهمی یاخود سهرپێچی كردنی یاساو پێڕهو و رێنماییه باوهكان به فهرمانگهكهی گهیاندووه. پێنجهم: داوا له وهزارهتی تایبهتمهند یان لایهنه پهیوهندیدارهكان بكرێت داوای مهدهنی بهو سهرپێچیه داراییانهو بهدواداچوونی له دادگای تایبهت تۆمار بكات، به مهرجێك دیوان زانیاری به لایهنی پهیوهندیدار لهبارهی ئهو سهرپێچییانهوه بدات له حاڵهتی جێبهجێ نهكردنی لهلایهن وهزارهتی تایبهتمهندهوه، ئهمه به سهرپێچییهكی دارایی لهسهر وهزارهتی پهیوهندیدار تۆماردهكرێ و سهرۆكی دیوان بۆی ههیه ئهمه به سهرۆكایهتی ئهنجومهنی نیشتمانی رابگهیهنێ. شهشهم: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه بههۆی داواكاری گشتییهوه داواكاری یاسایی لهسهر ئهنجامدهرانی تاوانی دارایی تۆماربكات ئهگهر وهزارهت دهستی بهو كاره نهكرد. حهوتهم: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه بانگهێشت یان میوانداریی ههر لایهنێك بكات كه سهر به چاودێری دیوان بێت بۆ ئامادهبوونی كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن لهو كاروبارانهی كه پهیوهستن پێیانهوه. ههشتهم: سهرۆكی دیوان بۆی ههیه داوای فهرمانبهرانی دهوڵهت یاخود شارهزایان له كاتی پێویستدا بكات بهو شێوهیهی كه به پهسهندی دهزانێ بۆ بهشداریی پێكردنیان لهكاری چاودێری بۆی ههیه پاداشت و كرێیان بهرامبهر بهو خزمهتگوزارییانه به پێی یاساو رێنماییه پهیڕهو كراوهكان بۆ خهرج بكات.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: ئهگهر ناكۆكیهك كهوته نێوان دیوان ویهكێك لهو لایهنانهی سهر به چاودێرین و راستهوخۆ له نێوانیاندا یهكلا نهكرایهوه، سهرۆكی دیوان بۆی ههیه بابهتهكه بخاته بهردهم سهرۆكایهتی ئهنجومهنی نیشتمانیهوه.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: یهكهم: بهر لهوهی سهرۆكی دیوان كارو دهسهڵاته بڕیار لێدراوهكانی بهپێی ئهم یاسایه وهرگرێ، لهبهردهم ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق ئهم سوێنده دهستووریهی خوارهوه دهخوات (سوێند بهخوای مهزن دهخۆم كارو فرمانهكهم به راستی و به ئهمانهت و دڵسۆزییهوه ئهنجام بدهم و یاساو پێڕهوو رینماییهكان به ئهمانهت و به دهست پاكی و بێ لایهنی پیاده بكهم و سهربهخۆیی دیوان و بێ لایهنی و شكۆمهندییهكهی بپارێزم و نهێنیهكانی كار بپارێزم و رێز له بنچینه رهوشتیهكان و پیشهییهكان بگرم كه كاروباری فرمان و پیشهكه رێك دهخهن و پێیانهوه بهندیم و خوا لهسهر ئهوهی دهیڵێم شاهیده). دووهم: جێگری سهرۆكی دیوان و بهڕێوهبهره گشتییهكان و یاریدهدهرهكانیان و ئهوانهی به پلهی ئهوانن و سهرۆكهكانی دهسته چاودێرییهكان ئهو سوێنده یاساییه لهبهردهم ئهنجومهنی چاودێری دهخۆن كه له بڕگهی (یهكهم)ی سهرهوهدا هاتووه بهر له دهست دانهكارهكانیان. كه خۆ بهستنهوه به پرنسیپهكانی پیشهی چاودێری و جێبهجێ كردنی به جۆرێكی بێ لایهنی و ئاشكرا كردنی ههرچی پێویســته بۆ بهرزكردنهوهی و پایهی چاودێری له ههرێمدا دهگرێتهخۆ.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: ههر یهك له سهرۆكی دیوان و جێگرهكهی و سهرۆكی فهرمانگهكان و سهرۆك و ئهندامانی دهستهكانی چاودێری خۆیان بۆ ئهرك و كاری فرمانهكهیان تهرخان دهكهن و ههموو ئهركێكیان بۆ كارو فرمانهكانیان تهرخان دهكهن و نابێ كار له پیشهو كارێكی دیكهدا بكهن جگه له كتێپ دانان و بڵاوكردنهوهی و وانهبێژی.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: یهكهم: نابێ بهدواداچوونی یاسایی دهرههق سهرۆكی دیوان بكرێ، مهگهر له دوای وهرگرتنی رهزامهندیی سهرۆكی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق بێ سهبارهت بهو رهفتاره فهرمیانهی ئهنجامی دهدات له كاری چاودێری ووردبینی دا. دووهم: نابێ بهدواداچوونی یاسایی بهرامبهر جێگری سهرۆكی دیوان و سهرۆكی فهرمانگهكانی وردبینی لهسهر رهفتاره رهسمییهكانیان له بواری چاودێری و وردبینی بكرێ پێش وهرگرتنی رهزامهندیی ســــهرۆكی دیوان و به ئاگاداری ســــهرۆكایهتی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق.
ماددهی بیست ویهكهم:
ماددهی بیست ویهكهم: یاساكانی خزمهتی مهدهنی ومیلاك وبهرزهفتكردنی فهرمانبهران دهرههق به فهرمانبهرانی دیوان جێبهجێ دهكرێن به مهرجێك لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك نهبن.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان – عیراق. دووهم: دیوان: دیوانی چاودێری دارایی ههرێم. سێیهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی چاودێری دارایی. چوارهم: سهرۆك: سهرۆكی دیوانی چاودێری دارایی ههرێم. پێنجهم: دهستهڵاتی چاودێری: ئهنجومهن و سهرۆكهكهی و ههریهك له دهستهو فهرمانبهرانی دیوان كه یهكێك لهو دووانه دهستهڵاتیان پێدابێت له بواری پسپۆڕی چاودێری دا.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: دهستهڵاتێكی چاودێری له ههرێمدا دادهمهزرێت بهناوی(دیوانی چاودێری دارایی ههرێمی كوردستان – عیراق)كهسایهتییهكی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و كارگێڕی ههیهو بۆی ههیه ههموو رهفتارێكی یاسایی بۆ به ئاکام گهیاندنی ئهركی سهرشانی خۆی بگرێته بهرو سهرۆكهكهی یا ئهو كهسهی كه دهستهڵاتی پێ دهدات نوێنهرایهتی دهكات.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: دیوان به ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان - عیراقهوه دهبهسترێتهوه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ئامانجی سهرهكی دیوان بریتیه له پارێزگاری كردن له موڵك و ماڵی گشتی له رێگای پیادهكردنی چاودێری كردنێكی كاریگهرانه بهپێی ئهو پسپۆڕایهتی و دهستهڵاتانهی كه ئهم یاسایه پێی داوه.